Archive for the ‘ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ’ Category

ΕΝΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΤΙΜΗΣ

Δεκέμβριος 21, 2012

Πολλοί πιστεύουν ότι ο χειμώνας φέτος θα είναι ο χειρότερος. Είναι πολύ πιθανό, όπως το σκοτάδι είναι βαθύτερο αμέσως πριν το πρώτο χάραμα. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι. Μέτρα που «δαγκώνουν» αρχίζουν την 1η Ιανουαρίου 2013. Άλλα θα φανούν στα πρώτα εκκαθαριστικά. Η ΔΕΗ θα ακριβύνει όπως, ίσως, και άλλες υπηρεσίες. Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχουν τα πρώτα ενθαρρυντικά μηνύματα. Κάποια «οχυρωματικά» αρχίζουν να αποδίδουν. Η πρώτη ρευστότητα θα γίνει αισθητή ίσως μέσα στις γιορτές, κάποια δάνεια θα αρχίσουν, ίσως το πρώτο πρωτογενές πλεόνασμα φανεί μέσα στο χειμώνα. Υπάρχουν προϋποθέσεις. Αν ο Τουρισμός και η κρουαζιέρα πετύχουν διψήφια αύξηση. Αν οι τράπεζες «τα βρουν» με το δημόσιοι, και ξεκινήσουν οι αυτοκινητόδρομοι και κάποια άλλα έργα. Ίσως κάποιες αποκρατικοποιήσεις συνδυασμένες με επενδύσεις. Αυτά θα φέρουν το πρώτο ουσιαστικό πλήγμα στο θηρίο της ανεργίας.
Υπάρχει, όμως, ένα ασύγκριτα δυνατότερο όπλο για να πετύχουμε μία άμεση στρατηγική νίκη. Το φιλότιμο. Φαντάζομαι τους Έλληνες να λένε, «δεν ανέχομαι να με θεωρούν πρόβλημα ή τεμπέλη. Δεν ανέχομαι τα δανεικά, την καλοσύνη ή την υστεροβουλία των άλλων. Δεν υποθηκεύω το μέλλον των παιδιών μου, τον εθνικό μου πλούτο για τα χρέη από το ανόητο παρελθόν μου. Είμαι πολύ περήφανος για να γίνω «μπαταχτσής» όπως κάποιοι θέλουν». Ονειρεύομαι, δηλαδή, μία άλλη Χριστουγεννιάτικη Ιστορία, όπου ο λαός παίρνει πραγματικά τα πράγματα στα χέρια του και οδηγεί τις εξελίξεις.
Δεν ονειρεύομαι επαναστάσεις, ή ότι οι «ελίτ» του πλούτου θα αποκτήσουν εθνική συνείδηση. Πιστεύω όμως ότι λαός και κυβέρνηση μπορούν να συνεννοηθούν. Ότι συνδικαλιστές και κόμματα μπορούν να επεξεργασθούν ένα εξάμηνο Κοινωνικό Συμβόλαιο Τιμής. Οι εργαζόμενοι να υποσχεθούν εργασιακή ειρήνη και προσπάθεια να αυξηθεί η παραγωγικότητα όσο, τουλάχιστον, εξαρτάται από αυτούς. Χριστούγεννα χωρίς σκουπίδια, καλοκαίρι χωρίς δεμένα πλοία, δημόσιες υπηρεσίες ανοικτές και τραίνα που κυλούν. Και αν το Σεπτέμβρη έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα στα Μνημονιακά υπεσχημένα, το Συμβόλαιο θα προβλέπει ένα δίκαιο μέρισμα. Η τρόικα θα συμφωνήσει, είμαι βέβαιος. Ας κάνουμε αυτό το Χριστουγεννιάτικο δώρο στον εαυτό μας και στην πατρίδα.

Advertisements

ΕΥΡΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ-3

Μαρτίου 13, 2012

Σε προηγούμενο άρθρο μας δείξαμε ότι στο τέλος του 2009, η Ελλάδα είχε ένα διπλό έλλειμμα (χωρίς τοκοχρεολύσια) της τάξης των 60 δις € (24 δις € δημοσιονομικό έλλειμμα και 37 δις € έλλειμμα εξωτερικών συναλλαγών). Αυτός είναι ο πήχης που έπρεπε να ξεπεράσουμε μέχρι να γίνουμε «κανονική χώρα». Φυσικά, σε αυτό έπρεπε να προσθέσουμε το 2009 άλλα 15 δις για τοκοχρεολύσια, ποσό που θα αυξάνει κάθε χρόνο, μέχρι να αρχίσει να μειώνεται. Η σκληρή αυτή αλήθεια απαιτεί απαντήσεις σε δύο ερωτήσεις: Πότε θα γίνουμε κανονική χώρα και πώς θα το κάνουμε. Είναι προφανές ότι οι απαντήσεις στις δύο αυτές ερωτήσεις, συνεπάγονται οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες που εύκολα δικαιολογούν το χαρακτηρισμό «κοσμογονία». Ένας νέος (ελληνικός) κόσμος είναι, όντως, απαραίτητος.

Το δημοσιονομικό (εσωτερικό) έλλειμμα αντιμετωπίζεται με μείωση κρατικών δαπανών, αύξηση εσόδων και φυσικά, με συνδυασμό των δύο. Και τα δύο, κατ’ αρχήν, προκαλούν ύφεση, δηλαδή μείωση του πραγματικού ΑΕΠ λόγω μείωσης της ζήτησης. Όλα, όμως, εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η (απαραίτητη) αφαίμαξη της οικονομίας και η αύξηση των εσόδων. Αυτό που πρέπει να αποφεύγεται είναι η μείωση της αγοραστικής δύναμης των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων, που καταναλώνουν, υποχρεωτικά, το σύνολο του εισοδήματός τους. Αντίθετα, η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει να στραφεί προς τα εισοδήματα με χαμηλή ροπή προς κατανάλωση, δηλαδή τα μεγαλύτερα, που αποταμιεύουν ένα μέρος του εισοδήματός τους, ή το ξοδεύουν σε αγορές του εξωτερικού. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι πρώτα «χτυπάς» στις ΔΕΚΟ και στις συντάξεις ευγενών και επαγγελματικών ταμείων (γιατροί, δικαστικοί, δικηγόροι, μηχανικοί κ.λπ., μετά, αν δεν γίνεται αλλιώς, στις συντάξεις του ΙΚΑ και ποτέ και καθόλου στις κατώτατες. Σημαίνει, επίσης, ότι «τσακίζεις» τη φοροδιαφυγή με κάθε τρόπο. Όσο για τη φορολογία, αποφεύγεις τη φορολογία κερδών και χτυπάς την περιουσία, όχι όμως των μικροϊδιοκτητών. Αφήνω στην κρίση του αναγνώστη το πώς επιχειρήθηκε η δημοσιονομική προσαρμογή από την πρώτη στιγμή. Αν ποτέ χρειαζόταν Εξεταστική Επιτροπή και τιμωρία, είναι για την οικονομική πολιτική από το 2008 μέχρι το 2011.

Το άλλο έλλειμμα, των εξωτερικών συναλλαγών, μειώνεται μόνο με αύξηση των εξαγωγών σε σχέση με τις εισαγωγές, δηλαδή με αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Αν οι εξαγωγές βελτιωθούν, μπαίνει χρήμα στην οικονομία που αντισταθμίζει εν όλω ή εν μέρει, την απώλεια στην αγορά από τη δημοσιονομική προσαρμογή. Ταυτόχρονα, μεγαλώνει το ΑΕΠ και, καθώς όλα τα μεγέθη μετρώνται ως ποσοστό του ΑΕΠ, μικραίνουν τα ελλείμματα. Επί δύο αιώνες ελληνικού κράτους, οι κυβερνήσεις συγκέντρωσαν όλη τους την εφευρετικότητα στο να βρίσκουν τρόπους απασχόλησης των ημετέρων τους στο Δημόσιο, χτίζοντας ένα πλέγμα άχρηστων υπηρεσιών, νόμων και ρυθμίσεων που έχουν αποκλειστικά δύο σκοπούς. Να βασανίζουν τον πολίτη και να αποθαρρύνουν την όποια επιχειρηματική δραστηριότητα, εκτός, φυσικά, από την παράνομη, αφού η νόμιμη «απαγορεύεται» στην πράξη. Μετά από πέντε χρόνια one-stop υπηρεσιών, σας προκαλώ να βγάλετε σήμερα μία άδεια υπαίθριου … καστανά και αν αντέξετε, διαβάζετε τη συνέχεια.

Από τα παραπάνω, αβίαστα προκύπτει ότι η αρχή, άμεσα και δραστικά, έπρεπε να γίνει με μέτρα που θα αύξαναν, όσο γινόταν γρηγορότερα και περισσότερο, την ανταγωνιστικότητα, χαμηλώνοντας το κόστος μέσα στην οικονομία. Η άμεση και αποτελεσματική στόχευση στα κλειστά επαγγέλματα, στις μεταφορές, στην αδειοδότηση και τη σύσταση επιχειρήσεων, θα μείωνε τις τιμές στο εσωτερικό, διευκολύνοντας και τη δημοσιονομική προσαρμογή, αλλά κυρίως, θα αύξανε τις εξαγωγές. Αυτό δεν έγινε και δεν έχει γίνει ακόμη. Τα κριτήρια στην άσκηση οικονομικής πολιτικής την τριετία 2009-2011, ήταν δύο. Πρώτον, να μην ενοχλήσουμε πολύ την εκλογική μας πελατεία και δεύτερον, η ταχύτητα επίτευξης ποσοτικών στόχων, ανεξαρτήτως του πόνου που προκαλούσαν τα μέτρα σε πολλές (αδύναμες) κοινωνικές ομάδες. Εδώ, πρέπει να είμαστε δίκαιοι και να μην περιορίσουμε την κριτική σε όσους άσκησαν απευθείας εξουσία και ειδικά στο ΠΑΣΟΚ. Όλες οι πολιτικές δυνάμεις συναγωνίσθηκαν σε ανευθυνότητα, προβάλλοντας μαξιμαλιστικά αιτήματα και αποφεύγοντας τη στήριξη εναλλακτικών πολιτικών. Όταν η δεξιά και η αριστερά στηρίζουν «το δίκαιο αγώνα» των φορτηγατζήδων, των φορτοεκφορτωτών, των ναυτεργατών, των δικηγόρων, των γιατρών και των φαρμακοποιών, αδιακρίτως, ας μη χύνουν κροκοδείλια δάκρυα για τη σύνταξη της γιαγιάς. Όταν τα πλοία των Ελλήνων πάνε στην Τουρκία και τη Βουλγαρία γιατί δεν αντέχουν τη μαφία της Ναυπηγοεπισκευαστικής, ας μην περιμένουμε συνάλλαγμα και εξαγωγές.

Μετά τον Ιούνιο, η Ελλάδα θα είναι πραγματικά μία «άλλη χώρα». Τότε αρχίζουν οι δικοί μου πραγματικοί φόβοι. Όταν θα έχει δημιουργηθεί η escrow account και οι πληρωμές τοκοχρεολυσίων είναι πλέον «θέμα των ξένων», από τον Ιούλιο και μετά, η όποια ελληνική κυβέρνηση πρέπει να «τα βγάζει πέρα μόνη της». Αυτό σημαίνει ότι αν τα λεφτά δεν φτάνουν για να πληρωθούν κάποιες υποχρεώσεις, δηλαδή μισθοί, συντάξεις και προμήθειες του δημοσίου, αυτές, υποχρεωτικά θα κόβονται στο ύψος των πραγματικών μας δυνατοτήτων. Ο καθένας μπορεί να φαντασθεί τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Η πραγματική έννοια του ελλείμματος θα γίνει οδυνηρά αισθητή σε πολλούς από εμάς, κυρίως σε όσους εξαρτώμεθα ή έχουμε δοσοληψίες με το δημόσιο. Αντίθετα, θα πάψει να ενδιαφέρει τόσο η έννοια του «χρέους», αφού αυτό θα το έχουν αναλάβει οι ξένοι. Βέβαια, αν κάποιο μήνα τα χρήματα δεν «φτάσουν», το δημόσιο θα αρχίσει να έχει εσωτερικό χρέος, δηλαδή σ’ εσάς και σ’ εμένα. Το χρέος αυτό μπορεί να μας το «πληρώσει» με κάποια υποσχετική ή άλλο τρόπο, αλλά η σχέση πλέον είναι αποκλειστικά μεταξύ ημών των εξαρτωμένων από το δημόσιο και την κυβέρνησή μας, όπως δηλαδή θα έπρεπε να είναι μέχρι τώρα. Τέρμα τα δανεικά και το μοίρασμα που κάναμε, όχι 30 χρόνια, αλλά επί δύο αιώνες συνεχώς. Η μόνη ελπίδα μας πια θα είναι η σωστή και υγιής προοπτική ροής χρημάτων από τον τουρισμό, τη ναυτιλία και τις εξαγωγές. Τι στάση θα τηρήσουμε ως λαός, όταν αρχίσουν οι καταλήψεις στις ράμπες των πλοίων το καλοκαίρι; Όταν οι ταξιτζήδες αρχίσουν πάλι να ταλαιπωρούν τους τουρίστες; Μήπως να κάνουμε και μία… παρέμβαση απλήρωτων δημοσίων υπαλλήλων στη μαφία της Ναυπηγοεπισκευαστικής; Μήπως να μην αναθέσουμε άλλο τους αγώνες μας μόνο στο ΠΑΜΕ; Μήπως μία «άλλη χώρα» που παράγει και τα βγάζει πέρα μόνη της είναι δυνατή;

Η ζωή θα δείξει.

ΕΥΡΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ-2

Μαρτίου 7, 2012

Ας συνεχίσουμε σήμερα τα Ευρωοικονομικά ΟΝΕ-2 (Οικονομικά Νέας Εποχής), με ένα δεύτερο σημείο σύγχυσης που εκτείνεται και στη σφαίρα της Πολιτικής. Θέμα μας το νόμισμα και η σχέση του με την ευημερία της Κοινωνίας. Στην Ελλάδα σήμερα κοντεύουμε να παραφρονήσουμε. Οι μισοί θέλουν να μας πείσουν ότι πρέπει να «μείνουμε στο Ευρώ» και οι άλλοι μισοί ότι είναι καλύτερα να «γυρίσουμε στη Δραχμή». Εκτός από το ότι το θέμα λανθασμένα τίθεται ως ζήτημα δικής μας επιλογής, η παράνοια επιτείνεται καθώς οι δύο πόλοι αποκτούν διακριτά πολιτικά χαρακτηριστικά. Με το Ευρώ είναι οι «δεξιοί – διεθνιστές» και με τη Δραχμή οι «αριστεροί –πατριώτες». Χάος, το οποίο γίνεται χειρότερο αν σκεφθούμε ότι με τη δραχμή συντάσσονται τα λαμόγια, οι φοροφυγάδες και η μαύρη οικονομία, ενώ το Ευρώ είναι και επιλογή των παραδοσιακών «νοικοκυραίων» και όσων παράγουν!

Στα πολύ παλιά χρόνια, ο πλούτος μετριόταν με την ποσότητα πολύτιμων μετάλλων, από τα οποία συνήθως φτιάχνονταν και τα νομίσματα. Πλούσια ήταν η χώρα που διέθετε χρυσό και ασήμι, συνήθως μέσα από το εμπόριο και τις κατακτήσεις. Μετά, για λόγους πρακτικούς, παρουσιάστηκε το «συμβατικό χρήμα» (fiat money), αρχικά στην Κίνα του 11ου αιώνα. Το νόμισμα αποκτά αξία μέσα από τη δέσμευση της δημόσιας αρχής, που αναγνωρίζει την ύπαρξή του. Για πολλά χρόνια, το χρήμα είχε αντιστοίχηση με το χρυσό (μετατρεψιμότητα). Αυτό τελείωσε το 1971, πρώτα για το δολάριο. Σήμερα, ο πλούτος μίας χώρας μετριέται με την ποσότητα των αποθετικών νομισμάτων (ευρώ, δολάριο, γιεν) που διαθέτει, αλλά κυρίως από την προσφορά και τη ζήτηση για το δικό της νόμισμα, Γιουάν, Στερλίνα, Φράγκο, Πέσο, Ρουπία κοκ. Ο δε πλούτος της χώρας σχετίζεται με το κόστος με το οποίο μπορεί να δανεισθεί όταν χρειάζεται. Οι πλούσιες χώρες δανείζονται φτηνά και έτσι, πλουτίζουν ακόμη περισσότερο. Το δίπτυχο της επιτυχίας είναι ακριβό (σκληρό) νόμισμα και χαμηλά επιτόκια δανεισμού, δηλαδή υψηλές τιμές στα κρατικά ομόλογα με τα οποία δανείζεται μία χώρα.

Προφανώς, ζήτηση για το νόμισμα μίας χώρας υπάρχει μόνο όταν υπάρχει ζήτηση για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που προσφέρει στην παγκόσμια αγορά. Το αλβανικό Λεκ δεν έχει μεγάλη αξία σήμερα, επειδή κανείς δεν κάνει ουρά να αγοράσει αλβανικά προϊόντα, εκτός από τους ίδιους τους Αλβανούς. Αν, όμως οι αλβανικές ακτές γίνουν προσβάσιμες σε υποδομές και προσιτές ως προς την τιμή στους Ευρωπαίους κατόχους Ευρώ, η ζήτηση για Λεκ θα αυξηθεί. Τότε θα αυξηθεί η τιμή του νομίσματος και θα μειωθεί το κόστος δανεισμού. Συνεπώς, η αξία του νομίσματος εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο μία χώρα διαθέτει αγαθά και υπηρεσίες με ζήτηση στην τιμή στην οποία προσφέρονται. Αυτό είναι η παραγωγικότητα της οικονομίας. Αν, τώρα, οι Αλβανοί ταξιτζήδες αρχίσουν να ταλαιπωρούν τους τουρίστες και οι ξενοδόχοι διπλασιάσουν τις τιμές τους, θα συμβεί το αντίθετο, δηλαδή θα πέσει η αξία του νομίσματος. Η «άμυνα» της Αλβανίας θα ήταν η υποτίμηση. Αυτό δεν θα επηρέαζε την εσωτερική οικονομία (μισθοί, τιμές) άμεσα, αλλά θα έβλαπτε τη νομισματική ισορροπία, δηλαδή θα ανέβαινε το κόστος δανεισμού σε Λεκ.

Αυτά για χώρες με δικό τους νόμισμα. Υπάρχουν όμως και χώρες που ανήκουν σε μία νομισματική ένωση, με το ίδιο νόμισμα, αλλά διαφορετικές εθνικές οικονομικές πολιτικές. Έτσι, όταν οι Έλληνες ταξιτζήδες και οι ξενοδόχοι άρχισαν να κάνουν τα δικά τους, πέφτει η ζήτηση, αλλά η αξία του κοινού νομίσματος παραμένει. Η μείωση του εισοδήματος από τη μείωση της ζήτησης φέρνει ύφεση, χωρίς όμως τη δυνατότητα άμεσης αντιστάθμισης σε εθνικό επίπεδο. Αν η Ελλάδα ήταν Γερμανία, θα έπεφτε η αξία του κοινού νομίσματος, άμεσα. Σήμερα, αυτό συμβαίνει πολύ πιο αργά, αλλά συμβαίνει, όπως και η αύξηση των επιτοκίων. Μία χώρα, έστω και μικρή, μπορεί να βλάψει ολόκληρη την Ένωση αν δεν κατορθώσει να φέρει τη ζήτηση για τα προϊόντα της πίσω στο επίπεδο και των άλλων χωρών. Το κοινό νόμισμα, πολύ απλά σημαίνει κοινές επιδόσεις, παρά τις εθνικές ιδιαιτερότητες. Αυτό σημαίνει και παρόμοιες πολιτικές σε ό,τι διαμορφώνει τις τιμές και τις αμοιβές, δηλαδή την παραγωγικότητα. Δυστυχώς, η ΕΕ αυτό δεν το έχει προβλέψει. Έτσι, η μόνη της άμυνα απέναντι στην «άσωτη» κόρη, είναι, ή να τη διώξει, ή να την κάνει να αλλάξει συμπεριφορά.

Έτσι ερχόμαστε στο σημερινό μας πολιτικό δίλημμα. Μέσα με Ευρώ, ή έξω με Δραχμή. Αν όμως η Ελλάδα γυρίσει στη Δραχμή, η δυνατότητά μας να εισάγουμε θα περιορισθεί αυτομάτως και άμεσα σε όσα εξάγουμε. Ζήτηση για τα προϊόντα μας, όμως, θα υπάρξει μόνο στο βαθμό που τα προϊόντα μας ελκύουν αγοραστές από το εξωτερικό. Το 1950 και το 1960, όταν εξάγαμε καπνά και σταφίδα, η οικονομία μας είχε τη μορφή που κάποιοι θυμούνται με τρόμο. Σήμερα, δεν παράγουμε ούτε αυτά.

ΕΙΝΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΦΙΛΕ…

Φεβρουαρίου 29, 2012

Έχω ξαναγράψει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην άσκηση πολιτικής στην Ελλάδα, είναι ότι ο Έλληνας δεν έχει οικονομική παιδεία. Έμαθε θρησκευτικά, αλλά αγνοεί το νόμο προσφοράς και ζήτησης και την έννοια του κέρδους. Μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισαν να διδάσκονται στοιχειώδη οικονομικά στο σχολείο και με την αριστερή ιδεολογική τρομοκρατία που επικρατεί ακόμη, αμφιβάλλω αν κάποιο παιδί θα τολμούσε να ασχοληθεί σοβαρά. Για τους περισσότερους, οικονομολόγος είναι ο λογιστής και κόστος είναι αυτό που πληρώνουμε για κάτι -και όχι το πόσο κοστίζει να κατασκευασθεί αυτό που αγοράζουμε. Δηλαδή, αν δεν πληρώνουμε εμείς το γιατρό, γιατί τον πληρώνει το ΙΚΑ, η βίζιτα δεν κοστίζει. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο Έλληνας ψηφοφόρος, δυσκολεύεται να κάνει στοιχειώδεις πολιτικές επιλογές για τον εαυτό του και για τη χώρα. Έτσι φτάσαμε στη χρεοκοπία, καλοπερνώντας αμέριμνοι και έτσι τώρα προτιμάμε να… «πάμε στη δραχμή», παρά να πληρώσουμε για να κρατήσουμε το ευρώ. Αν αυτή τη στιγμή είχαμε εκλογές με δύο μόνο υποχρεωτικές επιλογές και χωρίς άκυρα και λευκά, α)εκτός μνημονίου με δραχμή και β)με το μνημόνιο, το ευρώ και σκληρή δουλειά, υπάρχουν πολλοί που θα διάλεγαν το δεύτερο;

Για το μέσο Έλληνα, το πρόβλημα σήμερα είναι ότι πέφτουν οι αποδοχές του, αν ακόμη εργάζεται, και ότι η ανεργία έφθασε στο 1εκατομμύριο, ή 21% του εργατικού δυναμικού για τους άνεργους. Πολύ ενοχλητικό για όλους είναι ότι πληρώνουν περισσότερους φόρους και τέλη και ότι οι τιμές των αγαθών κοινής ωφέλειας αυξάνουν. Με άλλα λόγια, οι πηγές εισοδήματος στερεύουν και όσοι ακόμη έχουμε δουλειά, πληρώνουμε περισσότερα για να διατηρήσουμε το μίνιμουμ των δημόσιων αγαθών και την απασχόληση που προσφέρει το δημόσιο. Αν ήμαστε διατεθειμένοι να ζήσουμε χωρίς δημόσια νοσοκομεία, σχολεία ή αστυνομία και χωρίς ρεύμα όλη την ημέρα, θα μπορούσαμε να πληρώνουμε λιγότερους φόρους, και μάλιστα, σε δραχμές. Αυτό ακριβώς προτείνουν, η παράφρων, η δογματική και προσφάτως, η «βελούδινη» αριστερά. Απλώς δεν αναφέρουν το τίμημα της επιλογής. Άλλωστε, ένας λαός που δεν ξέρει τι είναι τόκος και τι επιτόκιο και όπου ο ίδιος ο Πρωθυπουργός μέχρι πρόσφατα δεν ήξερε τη διαφορά μεταξύ χρέους και ελλείμματος, εύκολα παρασύρεται.

Η πραγματικότητα είναι ότι ιστορικά, παντού και πάντα, η επιβίωση στηριζόταν στην εργασία και την παραγωγή. Οι λαοί επιβίωναν μόνο όταν και όσο παρήγαγαν τα προς το ζην και προόδευαν μόνο όταν παρήγαγαν περισσότερα, ή εξασφάλιζαν περισσότερα αγαθά μέσω του εμπορίου ή των κατακτήσεων. Το κλειδί της ευημερίας της κοινωνίας ήταν πάντα η παραγωγικότητα, κάθε μορφής, ακόμη και της βίας. Δεν υπάρχει κανένα παράδειγμα λαού που να μακροημέρευσε χωρίς να παράγει. Στις σύγχρονες εποχές και με την εμφάνιση του νομίσματος, μετά το 4.000 π.χ., η παραγωγικότητα συνδέθηκε με την ποσότητα του χρήματος. Αν φαντασθούμε έναν κόσμο με κοινό νόμισμα, ας πούμε το ευρώ, η πιο παραγωγική οικονομία είναι η πιο πλούσια, δηλαδή αυτή που εξασφαλίζει στο λαό της τα περισσότερα ευρώ ανά κεφαλή. Η λιγότερο παραγωγική, προφανώς δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει στο λαό της τα ίδια ευρώ ανά κεφαλή και μπορεί να «το παίξει» πλούσια και έξυπνη μόνο με δανεικά, που, ως γνωστόν, δεν είναι για πάντα. Σας θυμίζει τίποτα;

Αναγκασμένη να επιστρέψει τα δανεικά, αλλά και να επιβιώσει, μια και τα δάνεια στέρεψαν, μία … έξυπνη χώρα άκουσε τους προφήτες της, κλείστηκε στον εαυτό της, τύπωσε δικό της νόμισμα, που το είπε δραχμή και το μοίρασε με τη σέσουλα για χρήση των υπηκόων. Πανευτυχείς, πληρώναμε το κούρεμα με δραχμές, αλλά μας έλλειπε το πετρέλαιο και το ρεύμα και το κούρεμα γινόταν μόνο με το ψαλίδι. Το καλοκαίρι που ήρθαν οι ξένοι για τα μπάνια τους, μας πλήρωσαν σε ευρώ. Επειδή όμως το ευρώ ήταν πολύτιμο, για φάρμακα και άλλα εισαγόμενα που δεν μπορούσαμε να πληρώσουμε με δραχμές, το ευρώ στη μαύρη αγορά διπλασιαζόταν κάθε μέρα, η δραχμή «ξεφτιλιζόταν» και σύντομα ψωνίζαμε κουβαλώντας με καρότσια δραχμές για μία φραντζόλα (από εισαγόμενο στάρι) και ένα κιλό καφέ. Είχαμε όμως την υπερηφάνεια μας και, ως λαός, είχαμε και άλλα οφέλη. Η υγεία μας βελτιώθηκε, αφού δεν υπήρχε κρέας και άλλα ξένα (μεταλλαγμένα) τρόφιμα και ποτά. Όσοι είχαμε ποδήλατα κάναμε τέλειους κοιλιακούς, αλλά και η πεζοπορία δεν έβλαψε τους υπόλοιπους. Οι καρδιολόγοι και οι καρδιοχειρουργοί… καταστράφηκαν, αλλά οι καπνοπαραγωγοί του Αγρινίου γνώρισαν ξανά δόξες, προς μεγάλη στενοχώρια των νεοκαπιταλιστών της Κούβας, που τώρα παράγουν Cohibas, επιτέλους, για δικό τους κέρδος.

Αυτό ήταν το πρώτο μάθημα Οικονομικών της Νέας Εποχής (ΟΝΕ-2). Για τη συνέχεια, σας παραπέμπω στα προεκλογικά προγράμματα της παράφρονος, της δογματικής και της βελούδινης Αριστεράς. Και αν δεν βρείτε αυτά, ρωτήστε το Άρμα, τους Ανεξάρτητους… Έλληνες, και οποιονδήποτε με αντιμνημονιακή απόχρωση, ίσως και τον κ. Σαμαρά (;). Ρωτήστε και τους κκ. Γλέζο και Θεοδωράκη, αλλά μην ρωτήσετε τον κ. Παπαδήμο. Αυτός, ως γνωστόν, είναι τραπεζίτης και… τεχνοκράτης και δεν γνωρίζει τα νέα Οικονομικά. Άλλωστε, σε λίγο θα έχουμε άλλον στη θέση του. Από αυτούς που μας οδηγούν στη… Δραχμή, μέσω ΟΝΕ-2, απ’ ευθείας και επίτηδες, ή κατά λάθος.

Η ΚΡΙΣΗ ΣΕ ΑΠΛΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Αύγουστος 6, 2011

Η οικονομική κρίση που βιώνουμε τα τελευταία δύο χρόνια είναι το κυρίαρχο στοιχείο στη ζωή όλων μας σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην Ελλάδα, έχει αποκτήσει διαστάσεις υπαρξιακές, που οι περισσότεροι δεν θυμόμαστε στο διάστημα της ζωής μας. Για ένα τόσο σημαντικό γεγονός, είναι αξιοπερίεργο το ότι οι κυβερνήσεις, τα κόμματα και οι πνευματικοί ταγοί, στην Ελλάδα και σε όλη της ΕΕ, δεν έχουν ενημερώσει σωστά, έγκαιρα και αξιόπιστα για τα διακυβεύματα, τις επιλογές και τους κινδύνους. Αυτό έχει προκαλέσει σύγχυση, φόβο και άρνηση που συχνά οδηγεί και σε αντικοινωνική συμπεριφορά. Η ελλιπής ενημέρωση οφείλεται εξ’ ίσου σε άγνοια και σε απροθυμία για ειλικρινή αντιμετώπιση του συστημικού κινδύνου που σχετίζεται με τα δομικά χαρακτηριστικά του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Οι περισσότεροι κυβερνώντες δεν γνωρίζουν ακριβώς τι πραγματικά συμβαίνει και οι λίγοι ενήμεροι δεν τολμούν ή δεν θέλουν να πουν την αλήθεια
Αξιόπιστες αναλύσεις δείχνουν ότι για κάθε 15€ (ή $) του παγκόσμιου ΑΕΠ, μόνο το 1€ αναλογεί σε πραγματική παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που μπορούν να μετρηθούν με φυσικές μονάδες και αντιστοιχούν σε κάποια μορφή νομίσματος ή ισοδύναμης αξίας, όπως π.χ. ο χρυσός. Τα υπόλοιπα €14 είναι στην κυριολεξία «αέρας», δηλαδή μια φανταστική «υπόσχεση πληρωμής» δημοσίων και ιδιωτικών αρχών, όπως εθνικά θησαυροφυλάκια, κρατικές και ιδιωτικές τράπεζες και επενδυτικοί οργανισμοί. Προφανώς, η μόνη δύναμη που κρατά το παγκόσμιο οικονομικό αερόστατο στον αέρα είναι η εμπιστοσύνη, ή «πίστη» ότι αυτές οι υποσχέσεις θα τηρούνται παντού και πάντα. Η εμπιστοσύνη αυτή σχετίζεται αρνητικά με τα ελλείμματα, δημόσια και ιδιωτικά, κάτι που εκφράσθηκε και ποσοτικά με τη συνθήκη του Μάαστριχτ (3% έλλειμμα, 60% χρέος). Όσο, δηλαδή η φανταστική οικονομία απομακρύνεται από την πραγματική, η εμπιστοσύνη ελαττώνεται, και συχνά οδηγεί σε «κράχ», δηλαδή εξαέρωση του…. αερόστατου. Αυτά είναι γνωστά και εν πολλοίς ανεκτά και επιθυμητά όταν ο αέρας χρησιμοποιείται για επενδύσεις που αυξάνουν την υλική «πίττα», δηλαδή μικραίνουν την απόσταση μεταξύ φανταστικού και πραγματικού. Αυτό συνέβαινε μεταξύ 1990 και 2005, όταν η τεράστια νομισματική επέκταση χρηματοδότησε την άνοδο των BRIC’s, όπως της Κίνας.
Η τεράστια γεωπολιτική αλλαγή την οποία ονομάσαμε Παγκοσμιοποίηση συνοδεύτηκε από μεταβολή στους όρους ανταλλαγής εργασίας και κεφαλαίου, υπέρ του τελευταίου. Μυθώδη ποσά από κέρδη και τόκους συγκεντρώθηκαν σε όλο και λιγότερα χέρια, τράπεζες και χρηματοοικονομικά «εργαλεία». Ο μέσος Αμερικανός στα τελευταία 30 χρόνια είδε το εισόδημά του να μένει σχεδόν στάσιμο, αλλά ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων πολλαπλασιάστηκε εκθετικά, όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά οπουδήποτε παρατηρήθηκε αλματώδης οικονομική ανάπτυξη. Η διόγκωση των οικονομιών στο νεοφιλελεύθερο καπιταλιστικό περιβάλλον οδηγεί σε ιδιωτικά χρέη αλλά και σε κρατικές υπερβάσεις είτε με τυχοδιωκτικούς πολέμους, είτε με αλόγιστες ψηφοθηρικές παροχές χωρίς την αντίστοιχη φορολόγηση, χαμηλά επιτόκια, ή φαραωνικά έργα τύπου Ολυμπιακών Αγώνων. Τα δισεκατομμύρια των πλεονασμάτων της Κίνας και της Γερμανίας είναι τα ελλείμματα των άλλων που στηρίζονται μόνο στην «υπόσχεσή» τους. Κάποια στιγμή, η απόσταση της υπόσχεσης από την εικαζόμενη πραγματικότητα γίνεται ανυπόφορη και τα spreads αρχίζουν να γίνονται μέρος της ζωής μας.
Και τι κάνουν σήμερα οι κυβερνήσεις για να μικρύνουν την απόσταση μεταξύ φανταστικής και πραγματικής οικονομίας; Στην Αμερική, αλλά και στην Ευρώπη, φορολογούν αυτούς που δεν ωφελήθηκαν και δεν φταίνε, δηλαδή τους μισθωτούς και συνταξιούχους. Λογικά, όμως, και ηθικά, πρέπει να φορολογήσουν το κεφάλαιο, αφού εκεί βρίσκεται ο «αέρας». Το Tobin Tax, που πρότεινε και ο Πρωθυπουργός, είναι το λιγότερο. Ειδικά στην Ελλάδα, η αποτελεσματική φορολόγηση του μεγάλου πλούτου και της μεγάλης ακίνητης περιουσίας είναι επίσης σωστό και δίκαιο μέτρο, αφού αυτά ευνοήθηκαν από το φούσκωμα της «φούσκας». Όχι η φορολογία των κερδών, γιατί θέλουμε ανάπτυξη και απασχόληση, αλλά η άμεση δήμευση αδήλωτων εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων και το αλύπητο κυνηγητό του παράνομου πλουτισμού. Η παραοικονομία και η φοροδιαφυγή αποτελούν εγκλήματα και ο νέος Υπουργός Οικονομικών κινείται σωστά. Αρκεί οι πρόσφατες εξαγγελίες να μην μείνουν «Αυγουστιάτικα» όνειρα, όπως γίνεται συνήθως την εποχή αυτή.

ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ ΚΑΙ ΧΡΕΟΣ

Φεβρουαρίου 27, 2011

Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να πουλήσουμε μέρος της «εθνικής περιουσίας» για να μειώσουμε το χρέος. Για κάθε λογικό νοικοκύρη, η απάντηση είναι ναι. Το ερώτημα που με απασχολεί είναι αν μπορούμε, πόσο και πότε. Η απάντηση είναι αποκαρδιωτική και γίνεται πολύ δυσκολότερη με τη συζήτηση που μόλις άνοιξε. Γιατί και πώς άνοιξε, είναι μυστήριο. Κάποιοι ξέρουν, αλλά ο ελληνικός λαός τρελαίνεται από το «σκωτσέζικο ντους» στο οποίο υποβάλλεται. Η δε πολιτική σπέκουλα της μείζονος και της «τρελαμένης» αντιπολίτευσης είναι επιεικώς εξοργιστική και εθνικά επιζήμια, ειδικά, όταν το μεγαλύτερο μέρος του τεράστιου χρέους οφείλεται και σε δικά τους «κατορθώματα».
Το χρέος δημιουργείται από τα ετήσια πρωτογενή ελλείμματα. Κάθε χρονιά που το Κράτος ξοδεύει περισσότερα από όσα μαζεύει δημιουργεί πρωτογενές έλλειμμα. Αυτό προστίθεται στο χρέος και, φυσικά, τοκίζεται. Κάθε χρόνο το Κράτος δανείζεται για να καλύψει τόκους και δόσεις του παλαιού χρέους και το πρωτογενές έλλειμμα. Το διαβόητο Μνημόνιο έχει, συνεπώς, έναν πολύ απλό λόγο ύπαρξης. Μας δίνει δανεικά που καλύπτουν τις ανάγκες του χρέους και το ετήσιο πρωτογενές έλλειμμα, με την υπόσχεση, όμως, ότι θα το μηδενίσουμε το 2014. Αυτό σημαίνει ότι από το 2015 και μετά, το χρέος θα αρχίσει να μικραίνει και θα το χρηματοδοτούμε, πλέον, με τις δικές μας δυνάμεις, δηλαδή από πρωτογενή πλεονάσματα, όπως έγινε τις περισσότερες από τις χρονιές της Πρωθυπουργίας Σημίτη, με αποτέλεσμα την «κατάκτηση» του Ευρώ.
Το χρέος δεν είναι «αόρατο». Μπορεί να το δει κανείς στις πρώην κατάφυτες παρυφές τη Πάρνηθας και της Πεντέλης και στα Ολυμπιακά ερείπια κατεβαίνοντας την Κηφισίας, δεξιά. Του λέει καλημέρα κάθε πρωί. Είναι οι γείτονες, ο κ. Μάκης, 55άρης συνταξιούχος της ΔΕΗ και η κα Γεωργία, μόλις συνταξιοδοτηθείσα από το Υπ. Οικονομικών στα 50 της. Είναι και ο Κωστάκης, ο γιός, 25 χρονών, που προσλήφθηκε από το θείο στο Υπουργείο «με Σύμβαση». Μεταξύ τους, οικογενειακό εισόδημα €8.000 το μήνα, με προσφορά στην εθνική οικονομία ακριβώς μηδέν. Το βλέπουμε στον Έλληνα αγρότη που «πάχυνε» τα τελευταία 30 χρόνια με τις επιδοτήσεις και το καθισιό, τόσο που τα καρδιαγγειακά θερίζουν. Το βλέπουμε στο 600 δις των καταθέσεων στην Ελβετία, στους γάμους στο Παρίσι, στο Χρηματιστήριο του 2000, στους γιατρούς της DePuy, και στα «χρυσά παιδιά» της λαίλαπας του 2004-2009.
Έτσι μαζεύτηκαν τα 350 δις που χρωστάμε σήμερα στα συνταξιοδοτικά ταμεία της Γερμανίας και της Ολλανδίας και όχι στους «σπεκουλαδόρους», όπως ωρύεται η παράφρων αριστερά. Το ζήτημα είναι πώς ξεχρεώνουμε. Ο τρόπος που αναλύσαμε, δηλαδή τα πρωτογενή πλεονάσματα, είναι θεωρητικά σωστός και απόλυτα αναγκαίος, αλλά είναι βραδύς για το μέγεθος του χρέους. Είναι και αβέβαιος, γιατί προϋποθέτει λαό πιο πειθαρχημένο από τον ελληνικό και ταχεία οικονομική ανάπτυξη, κάτι δύσκολο στη σημερινή και προβλεπτή διεθνή συγκυρία. Ο μόνος άλλος τρόπος, συνεπώς, είναι ο αντίστροφος του τρόπου με τον οποίο δημιουργήθηκε το χρέος. Δηλαδή, περισσότερη φαντασία, δημιουργία και δουλειά, και πούλημα σε καλές τιμές όσων φτιάξαμε με δανεικά.
Φυσικά, πουλώντας τα αξιοθρήνητα Ολυμπιακά «σκουπίδια», δεν θα πάρουμε πολλά. Αν, όμως, βρεθεί κάποιος τρελός, κάποια λεφτά θα ξοδέψει για να τα αναπτύξει, κάποιοι θα δουλέψουν, θα εισπράξουμε φόρους και, κυρίως, θα γλυτώσουμε από τα έξοδα που ακόμη μας δημιουργούν. Το ίδιο και με τις περίφημες εθνικές ΔΕΚΟ. Αν παραφρονήσει κάποιος και αγοράσει το 30% της ΔΕΗ, πακέτο με τη ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, θα νοιώσει κανείς «εθνική ντροπή» ή αντίθετα απέραντη ανακούφιση; Εθνική ντροπή είναι να χάνεις τα καλύτερα παιδιά σου γιατί δεν μπορείς να τα σπουδάσεις και να τους βρεις δουλειά. Ας αφήσουμε, λοιπόν, τις κλάψες και τον εθνικό αυτοχειριασμό και ας ψάξουμε για λύσεις πραγματικής εθνικής υπερηφάνειας. Δηλαδή, να μην χρωστάμε περισσότερα από όσα αντέχουμε να ξεπληρώνουμε με άνεση. Ίσως τότε να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε και τα άλλα εθνικά μας δίκια, που τα «ξεχνάμε» αναγκαστικά όσο είμαστε «πνιγμένοι στα χρέη».

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

Οκτώβριος 17, 2008

Η παρούσα χρηματοπιστωτική κρίση έχει τρεις πλευρές. Η πρώτη αφορά τις καταθέσεις μας. Από τη στιγμή που οι κυβερνήσεις τις εγγυώνται, έστω και ως ένα σημείο, δεν υπάρχει πρόβλημα. Μάλιστα, η εγγύηση αυτή καθαυτή θα αποτρέψει τις όποιες παρορμητικές ενέργειες στις οποίες μας συνηθίζει ο λαός μας.

Η δεύτερη συνέπεια αφορά τη χρηματοδότηση της οικονομικής μας ζωής. Οι επιχειρήσεις αλλά και τα νοικοκυριά χρειάζονται χρήματα για να συνεχίσουν τη λειτουργία τους και να πραγματοποιήσουν τα σχέδιά τους. Στον βαθμό που οι τράπεζες θα νιώσουν το σφίξιμο της ρευστότητας, υπάρχει πρόβλημα, αλλά δεν θα κρατήσει πολύ. Οταν ο κίνδυνος της μαζικής απόσυρσης καταθέσεων περάσει, όπως νομίζω ότι ήδη συμβαίνει, οι τράπεζες θα συνεχίσουν, αναγκαστικά, να κάνουν τη δουλειά τους, δηλαδή να «πουλάνε» χρήμα. Ισως λίγο ακριβότερα, πολύ πιο προσεκτικά, αλλά δεν μπορούν να σταματήσουν. Η όλη ύπαρξή τους εξαρτάται από τη συνέχιση της κανονικής τους λειτουργίας.

Το τρίτο πρόβλημα θα μπορούσε να είναι το πιο σημαντικό, αλλά φαίνεται ότι σε μεγάλο βαθμό το έχουμε «γλιτώσει». Είναι ο κίνδυνος που θα αντιμετώπιζαν τα ασφαλιστικά μας ταμεία και όλοι οι φορείς που έχουν αναλάβει τη θεσμική διαχείριση των αποταμιεύσεων της κοινωνίας. Τα «τοξικά» χρηματοοικονομικά προϊόντα που διακινούσαν τα «χρυσά παιδιά» της σημερινής κυβέρνησης με πρόθυμους πελάτες τις «ανίδεες διοικήσεις» των ταμείων θα είχαν εξανεμίσει τις οικονομίες της μεγάλης μάζας των εργαζομένων με μηδενική πιθανότητα ανάκτησής τους. Την «παρτίδα» έσωσε σε μεγάλο βαθμό ο Τύπος στην Ελλάδα και, συγκεκριμένα, «Το Βήμα» που στα μέσα Μαρτίου του 2007 αποκάλυψε το μεγάλο «φαγοπότι» που είχαν στήσει τα «καλόπαιδα» με τα δομημένα ομόλογα. Δεν ξέρω πότε η κοινωνία θα «κάνει ταμείο» με την υπόθεση αυτή και η κυβέρνηση σίγουρα το πάει για τις καλένδες, αλλά όσοι από εμάς καταλαβαίνουμε, χρωστάμε ένα «ευχαριστώ».

Στην τελική ανάλυση, τα πολιτικά συμπεράσματα στα οποία αναπόφευκτα καταλήγουμε είναι σημαντικά. Η θεοποίηση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής των τελευταίων 30 χρόνων, με τις υποτιθέμενα μαγικές δυνατότητες αυτορύθμισης τελείωσε. Η οικονομική επιστήμη θα γυρίσει στις ρίζες της, δηλαδή στην καλύτερη κατανόηση του ανθρώπου ως κοινωνικού όντος και θα βγάλει τα καινούργια της συμπεράσματα. Η Οικονομία είναι πολύ σημαντική υπόθεση για να την αφήσουμε ξανά στα χέρια των αυτιστικών γιάπηδων με τα γκρι κοστούμια και τα laptop. Βέβαια, αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικοί μας θα αποκτήσουν περισσότερη σοβαρότητα και λιγότερη σοβαροφάνεια.