Archive for Νοέμβριος 2010

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Νοέμβριος 24, 2010

Κυρίες και κύριοι,
Πράγματι, στις κανονικές χώρες η κρίση είναι “η μητέρα της αλλαγής”. Αυτό όμως δεν ισχύει για τη χώρα μας. Δεν κατακτήθηκαν ακόμα οι πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό της σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.
Το 2011 θα είναι μια ιδιαιτέρως αποκαλυπτική χρονιά. Θα διαμορφωθούν νέες πραγματικότητες στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.
Πολιτικό πεδίο. Το 2011 θα διαφανεί η αδυναμία του πολιτικού συστήματος, εκ κατασκευής λαϊκιστικού, φοβικού και εξουσιαστικού, να χαράξει γραμμές στρατηγικού βάθους για την ανόρθωση της οικονομίας. Τ’ αδιέξοδα και η συνειδητοποίηση ότι η οικονομία είναι “σε αργό θάνατο” θα καταδείξουν την χαμηλή πολιτική διαχείριση της χώρας απ’ όλο το πολιτικό σύστημα.
Εκτιμώ ότι κάτω από το φοβικό σύνδρομο της απώλειας επιρροής και δύναμης στο εκλογικό σώμα, θ’ αρχίσει να ομιλεί και να καθοδηγεί και πάλι τη χώρα η εκπαιδευμένη πλέον φύση αυτού του λαϊκισμού. Ήδη έχουμε τα πρώτα σημάδια, όπως η συζήτηση για αναθεώρηση του μνημονίου, η χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής κλπ.
Φαίνεται ότι εξαντλούνται τα ψυχικά αποθέματα της πολιτικής ελίτ της χώρας και των πέριξ αυτής δυνάμεων επιρροής. Σε λίγο θ’ αδυνατούν πλήρως να υποστηρίξουν σταθερά και με συνέπεια το επιβληθέν από τον διεθνή οικονομικό έλεγχο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και να συγκροτήσουν ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης.
Φοβάμαι δηλαδή ότι εκπνέουν οι ψυχικές αντοχές και ότι το ψυχολογικό φορτίο υποστήριξης ρεαλιστικών πολιτικών από τις ιθύνουσες δυνάμεις της χώρας έχει φτάσει στα όριά του.
Να γνωρίζουν πάντως εκείνοι που καλλιεργούν αφελώς την ιδέα της δημοσιονομικής χαλάρωσης και προσαρμογής σε βάθος χρόνου ότι ακόμα κι αν το ανεχόταν η τρόικα, οι αγορές θα αντιδρούσαν βίαια.
Κοινωνικό πεδίο.
Κυρίες και κύριοι,
Η κοινωνία μας είναι έντονα μικροαστικοποιημένη στην συντριπτική της πλειοψηφία, κατακερματισμένη και με καταργημένες τις ιεραρχίες της, με σχολάζουσες έως και ανύπαρκτες τις πρωτοπόρες εκείνες μειοψηφίες που θ’ άνοιγαν τους καινούριους δρόμους και χωρίς κινητήριες εσωτερικές δυνάμεις. Είναι έτοιμη η κοινωνία μας σήμερα να παραδοθεί στον ανεξέλεγκτο μικροαστικό λαϊκισμό, που αντιδρά ως άθροισμα ατομικών συμπεριφορών και όχι ως συντεταγμένη κοινωνική δύναμη.
Στο λαό μέχρι σήμερα δεν καλλιεργήθηκε η εθνική αυτογνωσία. Δεν του έχουν μιλήσει ακόμη για τη δεινή θέση της χώρας και την προοπτική της. Επέλεξε, παραδείγματος χάριν, ο λαϊκισμός που καταδυναστεύει τη χώρα δεκαετίες να του αποκρύψει την φοβερή αλήθεια ότι τελούμε υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο. Αντίθετα, του μιλάνε και διαπληκτίζονται για ένα κάποιο “χαρτί”, το “μνημόνιο”, θέλοντας συνειδητά κάτω από το βάρος συνολικών ενοχών τους να ελαχιστοποιήσουν ή να ξορκίσουν ότι ο διεθνής οικονομικός έλεγχος έχει ήδη επιβληθεί από τον περασμένο Μάιο.
Και το λαϊκίστικο πνεύμα δε σταματά μάλιστα εδώ. Παρουσιάζει τον διεθνή οικονομικό έλεγχο ως μια συνήθη απλή επιτήρηση ρουτίνας, η οποία μάλιστα θα αρθεί πολύ σύντομα.
Και αυτά τα λένε όλα τα κόμματα, ισχυριζόμενα μάλιστα ότι έχουν δήθεν έτοιμες λύσεις για να εξέλθουμε από την κρίση και να επανέλθουμε στην προτέρα κατάσταση. Δεν επιτρέπουν δηλαδή στο λαό να κατανοήσει το βάθος του προβλήματος, αφήνοντάς τον να πιστεύει απλώς ότι «κάτι κακό συμβαίνει, γι’ αυτό κάνε υπομονή, μπόρα είναι θα περάσει».
Ένα ψεύδος που επίσης καλλιεργείται στο λαό είναι αν η χώρα μας θα χρεοκοπήσει ή όχι. Αρνείται ο παραπλανητικός λαϊκισμός ν’ αποδεχθεί ότι τέτοιο δίλημμα ουσιαστικά δεν υπάρχει, γιατί η χώρα ήδη τελεί “υπό χρεοστάσιο” από τον περασμένο Μάιο, όταν οι διεθνείς κεφαλαιαγορές αρνήθηκαν να μας χρηματοδοτήσουν με συνέπεια να επέμβει ένας πολυμερής διεθνής οικονομικός έλεγχος και να μας χορηγήσει ένα διακρατικό δάνειο προκειμένου να εξοφλήσουμε τους δανειστές μας. Το δίλημμα αντίθετα είναι αν θα καταρρεύσουμε πλήρως ή όχι, και αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τις εθνικών διαστάσεων αποφάσεις που θα λάβουμε.
Όλα αυτά, κυρίες και κύριοι, έχουν ως συνέπεια την ουδετεροποίηση της κοινωνίας αλλά και την πλήρη αποδυνάμωση των ελάχιστων εκείνων δυνάμεων που έχουν συνειδητοποιήσει την κατάσταση. Αν σ’ αυτά προσθέσει κανείς ότι η χώρα δεν διαθέτει ιθύνουσα τάξη ή μια πραγματικά αστική τάξη με κριτήριο κουλτούρας, η οποία θα διαμόρφωνε κατευθύνσεις για μια διατηρήσιμη έξοδο από την κρίση, τότε αντιλαμβάνεται κανείς την μεγάλη σημασία της εθνικής αυτογνωσίας.
Οικονομικό πεδίο. Το 2011 προβλέπω ότι θα είναι μια εφιαλτική χρονιά. Θα καταπέσουν μύθοι και λεοντές. Οι επικοινωνιακές τεχνικές δεν θα φτάνουν πια να συγκαλύψουν δισταγμούς, φοβίες και αμηχανίες. Θα φανεί με τον πλέον αποκαλυπτικό τρόπο ότι η χώρα βιώνει, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, τον θανατηφόρο συνδυασμό υψηλού κόστους δανεισμού και ύφεσης.
Χαρακτηριστικά, οι τόκοι που θα πληρωθούν το 2011 σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία θα κινούνται γύρω στα 16 δις και μέχρι το 2015 θα αυξάνονται συνεχώς μέχρι του μυθώδους ύψους των 20 δις ευρώ, δηλαδή γύρω στα 9% του ΑΕΠ. Το βάρος αυτό είναι ασήκωτο για τη χώρα, γιατί οι τόκοι είναι καθαρό έλλειμμα πάνω στο οποίο πρέπει κανείς να προσθέσει και το υψηλό λειτουργικό έλλειμμα.
Το λέω αυτό για όσους βαυκαλίζονται ότι έχουν είτε έτοιμες συνταγές είτε – άλλοι – έτοιμες πολιτικές να εξαφανίσουν σύντομα το έλλειμμα της χώρας. Για ν’ απομειωθεί το έλλειμμα, να μειωθούν οι τόκοι και να σταθεροποιηθεί το χρέος πρέπει η χώρα να εξασφαλίσει για πολλά χρόνια με σταθερό τρόπο υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Προϋπόθεση όμως για να διασφαλιστεί υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα είναι οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης. Διερχόμαστε όμως μια δεινή υφεσιακή περίοδο, η οποία θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση και το 2011, με ύφεση πάνω από -4%, αλλά δυστυχώς θα συνεχίσει και το 2012 και το 2013.
Συνεπώς, η αποκλιμάκωση του ελλείμματος της χώρας τα επόμενα χρόνια κάτω από τις σημερινές συνθήκες διαχείρισης της οικονομίας είναι ανέφικτη. Για να το πετύχουμε πρέπει να καλυφθούν μεγάλα κομμάτια πληρωμής τόκων. Και για να γίνει αυτό πρέπει να διασφαλίσουμε μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, δηλαδή πολύ περισσότερα έσοδα από τις δαπάνες. Επειδή όμως, λόγω ύφεσης, δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε έσοδα, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το ν’ απαλλαγεί η ελληνική οικονομία από μεγάλα τμήματα του δημόσιου τομέα και κρατικές δραστηριότητες που την επιβαρύνουν.
Σύμφωνα με μελέτες, το 30% περίπου του σημερινού κράτους είναι περιττό. Γι’ αυτό πέρα από τις καθολικές αποκρατικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων προτείνω όλως ενδεικτικά την άμεση κατάργηση τμημάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ, δημοτικών επιχειρήσεων, ατροφικών νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, άεργων διπλωματικών αντιπροσωπειών, στρατοπέδων, συγχώνευση μητροπόλεων, κατάργηση απολιθωμένων κρατικών υπηρεσιών, αποκεντρωμένων υπηρεσιών και γενικών γραμματειών διαφόρων υπουργείων. Περιορισμό του μεγάλου αριθμού στρατηγών, ναυάρχων, πτεράρχων και ταξιάρχων των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, περιορισμό του πολυάριθμου διδακτικού προσωπικού με αύξηση των ωρών διδασκαλίας, δραστική περικοπή κατά 70% τουλάχιστον των πολυάριθμων Γενικών Διευθυντών και Διευθυντών υπουργείων και οργανισμών, δραστική μείωση του μεγάλου αριθμού των αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων και τέλος εξορθολογισμό ή κατάργηση και άλλων πολυάριθμων αφανών δημοσίων καταλυμάτων, τα οποία περιθάλπουν χρόνια τώρα τον κρατικό ανορθολογισμό.
Όλα θα κριθούν το 2011. Τότε θα φανεί αν θα επιβεβαιωθεί ο φόβος του μακροχρόνιου οικονομικού παγετώνα, που είναι το πιθανότερο ότι θα επικαθήσει επί της χώρας. Και εξηγούμαι: είναι σχετικά εύκολο για παράδειγμα να απομειώσεις το έλλειμμά σου από το 15,4% στο 10,4% το 2010, γιατί εκεί θα πάει απολογιστικά. Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Για να το πας από το 10,4% στο 7,4% την επόμενη χρονιά και πολύ περισσότερο όσο πηγαίνεις προς τον πυρήνα, τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα αν όχι αδύνατα. Και αν η οικονομία σου είναι σε ύφεση, είναι ακόμα δυσκολότερα. Αν, ακόμη χειρότερα, οι μεταρρυθμίσεις που θα κάνεις είναι περιορισμένης και ήπιας μορφής, τότε είναι απολύτως βέβαιο ότι ούτε σε θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα οδηγηθείς, ούτε κι από την ύφεση θα εξέλθεις, ούτε ανάπτυξη θα οικοδομήσεις. Ακριβώς εκεί κρύβεται ο μεγάλος κίνδυνος να σχηματιστεί ο γνωστός παγετώνας της οικονομίας, που θα καθηλώσει τη χώρα στην οικονομική ακινησία και το λαό στη φτώχεια για πάρα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό η θέση μου είναι, αν θέλουμε πραγματικά να θέσουμε τη χώρα μας σε αναπτυξιακή τροχιά, να προχωρήσουμε τώρα σ’ επώδυνες περικοπές τεράστιας έκτασης και βάθους στον δημόσιο τομέα, αλλά και σε εξορθολογισμό των δομών και του προσανατολισμού του, τομές που απαιτούν σκληρές συγκρούσεις με συντεχνιακά κατεστημένα και οργανωμένα συμφέροντα. Μόνο μέσα από την ήττα του παραπολιτικού αυτού κατεστημένου μπορούν να δημιουργηθούν νέες προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης. Μόνο έτσι θ’ απελευθερωθούν οι εσωτερικές δυνάμεις για ενδογενή ανάπτυξη σ’ όλους τους τομείς. Μόνο έτσι θα γίνουμε ξανά ελκυστικοί στις ξένες επενδύσεις.

Κυρίες και κύριοι,
Οι ανατροπές αυτές είναι κυριολεκτικά ζωτικής σημασίας και να μην τις επικαλούμαστε ευκαιριακά, απλά επειδή έγινε “της μόδας” αυτή την περίοδο να τα “βάζουμε” με το κράτος, χωρίς στην πραγματικότητα να τις πιστεύουμε.
Μια στρατηγική βάθους πρέπει να την εγγυώνται ορισμένες αρχές που πρέπει να τηρούνται απαραιτήτως:
α) Η χώρα πρέπει ν’ αποκτήσει εθνικό προσανατολισμό. Αρκετά τυραννιέται χρόνια τώρα με τη διαμάχη των δυνάμεων της “καθ’ ημάς ανατολής”, με τις δυνάμεις εκείνες που πιστεύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και στη λειτουργία της ως σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους. Δυστυχώς, αυτά τα δύο ρεύματα δεν συναντήθηκαν ποτέ ούτε τ’ άφησαν ώστε να κάνουν έστω και μια μείξη ελληνικής ιδιοτυπίας.
β) Επειδή στόχος είναι η διάσωση της χώρας, δεν ισχύουν τα διάφορα “δεν”, τα όρια, οι “κόκκινες γραμμές” και κάθε είδους αυτοδεσμεύσεις, οι οποίες μάλιστα πολλάκις αναιρούνται από τον Διεθνή Έλεγχο, προσθέτοντας αναξιοπιστία. Η λήψη των πολιτικών αποφάσεων θα πρέπει να είναι χωρίς φραγμούς και ιδεοληπτικές αυτοδεσμεύσεις.
γ) Οι περιστάσεις απαιτούν “μεταρρυθμίσεις-σοκ”. Συθέμελες αλλαγές σε όλα τα πεδία της δημόσιας ζωής της χώρας.
δ) Κυρίες και κύριοι,
Τονίζω με έμφαση ότι χώρα πρέπει να αποκτήσει συγκεκριμένο προορισμό και πλεύση. Πρέπει να ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε και κυρίως πως. Αυτό απαιτεί όμως ένα μεγάλο εθνικό consensus, μία μεγάλη εθνική συναίνεση. Η συναίνεση όμως μεταξύ των σημερινών κομμάτων της χώρας είναι ανέφικτη και άνευ αξίας. Ο λαϊκισμός δεν παράγει consensus, παρά μόνο εξουσιασμό και υποκρισίες. Απαιτείται μια “νέα συμφωνία της ελληνικής κοινωνίας”, κυρίως με τον εαυτό της, για το που θέλει να πάει η χώρα.
Θα ζήσουμε για πολλά χρόνια υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο. Δεν πρέπει η χώρα ν’ αφεθεί να σέρνεται και ο λαός να βαυκαλίζεται με αυταπάτες και ψεύδη που του καλλιεργούν καθημερινά οι κατεστημένοι της χώρας.
Οι περιστάσεις απαιτούν έναν άλλο τύπο και κυρίως ένα άλλο πνεύμα διακυβέρνησης. Κατά καιρούς έχει γίνει συζήτηση για οικουμενικά σχήματα και κυβερνήσεις τεχνοκρατών. Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν τέτοιες λύσεις εντός των σημερινών τειχών. Το πολιτικό σύστημα χρειάζεται το ίδιο έναν ισχυρό κλονισμό πριν επιχειρήσει αξιόπιστα να καθοδηγήσει τη χώρα στην έξοδο από την κρίση.
Προτείνω μέσα στο 2011 η Βουλή να εγκρίνει τη συγκρότηση μιας ανεξάρτητης επιτροπής κύρους, η οποία θα συντάξει ένα θαρραλέο και ριζοσπαστικό “πενταετές πρόγραμμα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης”, στην ουσία δηλ. ένα σχέδιο αναγέννησης, που θα οδηγήσει τη χώρα συντεταγμένα, πειθαρχημένα και χρονοστοχευμένα στην έξοδο από την κρίση. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να κριθεί από το λαό με εκλογές – το ξαναλέω μ’ ΕΚΛΟΓΕΣ – . Τις εκλογές αυτές βέβαια δεν τις εννοώ και δεν τις προτείνω σε καμιά περίπτωση ως ένα από τα συνήθη πολιτικά παίγνια και καμώματα του συστήματος αλλά εκλογές με “ανοικτά τα βιβλία”, για να επιτευχθεί εθνική συμφωνία με βάση αυτό το πενταετές πρόγραμμα, που υπερβαίνει κόμματα και εκλογικές περιόδους. Θα ενσωματώνει τα μέτρα του μνημονίου και θα κινείται πέραν αυτού. Για ν’ αναλάβουν όλοι την ευθύνη τους για το μέλλον της χώρας, και πολύ περισσότερο ο λαός.
Μόνο με αυτή την προϋπόθεση μπορεί να επιτευχθεί εθνικό consensus. Μόνο έτσι μπορούν να ληφθούν αποφάσεις εθνικών διαστάσεων. Μόνο έτσι δεν θα κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας με ψευτοσυναινέσεις, ημίμετρα και αλυσιτελείς δήθεν μεταρρυθμίσεις. Μόνο έτσι μπορούν να διασφαλιστούν κοινωνικές συμμαχίες και ισχυρές πολιτικές νομιμοποιήσεις.
Αυτή τη στιγμή πλέουμε χωρίς πυξίδα. Με καθοδηγούσα την κουλτούρα του λαϊκισμού και τον “επικοινωνισμό” να καταστρέφει κάθε θετική προσπάθεια.
Το ριζοσπαστικό πνεύμα και περιεχόμενο αυτής της εθνικής συμφωνίας, που θα προκύπτει και θα επιβάλλεται από το πενταετές αυτό πρόγραμμα ανάπτυξης θα καθοδηγεί εφεξής τη χώρα και θα ελέγχονται οι εκάστοτε διαχειριστές του. Και όχι οι δημοκόποι και τα ιδεολογήματα του παρελθόντος.
Αλλά, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να συμπληρώσω τη σημερινή μου παρέμβαση και με ορισμένες συγκεκριμένες προτάσεις, όλως ενδεικτικές. Σε περιόδους μεγάλων αποδιαρθρώσεων, η φαντασία είναι επαναστατική δύναμη. Με παραδοσιακές φόρμες δεν αντιμετωπίζονται οι κρίσεις.

Προτείνω όλως ενδεικτικά:
1. Να προωθηθεί μέσω αναθεώρησης ειδική συνταγματική απαγόρευση παραγωγής δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Είναι επιτακτικό να διαπεράσει τη χώρα και τους θεσμούς ένα νέο πνεύμα, ώστε να μη ζήσουμε ξανά τις σημερινές οικονομικές συνθήκες και τον ευτελισμό της χώρας μας.
2. Να καθιερωθεί συνταγματικό προνόμιο στον Υπουργό Οικονομικών για δικαίωμα άσκησης αρνησικυρίας (βέτο) επί των δαπανών στο σύνολο τις διοίκησης του κράτους.
3. Να καταργηθούν οι φόροι υπέρ τρίτων – των βολεμένων κοινωνικών συντεχνιών.
4. Να ανατεθεί ο φορολογικός έλεγχος των εταιριών που τηρούν βιβλία γ’ κατηγορίας σε πιστοποιημένα ιδιωτικά ελεγκτικά όργανα, όπως ελεγκτικές εταιρίες τραπεζών, ασφαλιστικών εταιριών κλπ.
5. Να συσταθεί σύγχρονος, αυτόνομος Οργανισμός Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΟΕΔΕ). Για να παύσει η είσπραξη των εσόδων να είναι το πάρεργο των εφοριών.
6. Να δημιουργηθεί άμεσα αυτοτελές Σώμα Οικονομικών Επιθεωρητών, το οποίο θα διενεργεί ουσιαστικούς και όχι τυπικούς ελέγχους σκοπιμότητας των δαπανών στο σύνολο του κράτους.
7. Να καταργηθεί το Ελεγκτικό Συνέδριο ως δικαστήριο και να μετατραπεί σε σύγχρονη ανεξάρτητη ελεγκτική αρχή, όπως σ’ άλλες χώρες.
8. Να καταργηθούν τα προνόμια του δημοσίου τομέα και να προσαρμοστούν τα δεδομένα της λειτουργίας του προς αυτά του ιδιωτικού τομέα. Δεν μπορεί άλλο να σηκώσει ο ιδιωτικός τομέας τα “κεκτημένα” του δημόσιου.

Κυρίες και κύριοι,
Πολλοί από εσάς, ακούγοντάς με, θα πείτε ότι όλα αυτά που προτείνω είναι μάταια, ότι δεν γίνονται. Θέλω να επαναλάβω τη ρήση του αείμνηστου Δημήτρη Τσάτσου, ότι «η μάταιη προσπάθεια δεν είναι μία άχρηστη προσπάθεια». Θα ήθελα αυτό το ριζοσπαστικό πνεύμα να κυριαρχήσει στη χώρα, για να ορίσουμε εμείς το μέλλον μας και όχι η απελπισία.

Advertisements

ΑΠΟΨΕΙΣ: Η ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Νοέμβριος 23, 2010

1. Κύριε Λιαρόπουλε, ας ξεκινήσουμε με την πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Υγείας των χωρών του ΟΟΣΑ στο Παρίσι. Ποια ήταν τα βασικά θέματα που τέθηκαν;

Η συνάντηση των Υπουργών Υγείας των χωρών του ΟΟΣΑ ήταν η δεύτερη μετά από αυτήν του 2004, στην οποία και είχα συμμετάσχει εκπροσωπώντας το Ν. Κακλαμάνη. Η Συνάντηση του 2010 ήταν πολύ διαφορετική και αντανακλούσε τη διαφορά στις εποχές. Το 2004, με τις οικονομίες στα πολύ «επάνω» τους, το θέμα της Συνόδου ήταν «Towards High Performing Health Systems». Αφορούσαν την πορεία των συστημάτων υγείας προς την «τελειότητα». Το 2010, αντίθετα, με την έξοδο από την οικονομική κρίση, το θέμα ήταν “Health System Priorities when Money is Tight», δηλαδή, περίπου η «επιβίωση» των συστημάτων υγείας. Περιττεύει ίσως να πω ότι για τον Έλληνα που παρακολούθησε τις δύο συνόδους τα συναισθήματα ήταν αυτά που θα είχε ένας Αρειανός αν έπεφτε κατά λάθος στη Γη. Το 2010, μάλιστα, ήταν ακόμη πιο τραυματικό. Συνειδητοποιούσα συνεχώς ότι έχοντας χάσει το τρένο του 2004, η Ελλάδα μπαίνει σήμερα σε εποχή τραγικών επιλογών με ένα κατεστραμμένο σύστημα υγείας. Από ότι μας είπε, το ίδιο ένιωσε και ο Υπουργός κ. Α. Λοβέρδος.

2. Ποια προβλήματα προκαλεί η οικονομική κρίση στα εθνικά συστήματα υγείας των χωρών του ΟΟΣΑ γενικά και ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν;

Σε περίοδο οικονομικής κρίσης, η κοινωνία και το κοινωνικό κράτος δοκιμάζουν τα όρια της αντοχής τους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το κοινωνικό κράτος έχει ως φιλοσοφική αλλά και διαχειριστική προϋπόθεση την προοδευτική χρηματοδότηση. Προϋποθέτει, με άλλα λόγια, την παραδοχή της κοινωνίας ότι οι ευπορότεροι, πρέπει να σηκώσουν το μεγαλύτερο μέρους του βάρους για την κάλυψη των αναγκών του συνόλου, δηλαδή και των φτωχών. Αυτό, προϋποθέτει ότι ο αλτρουισμός αποτελεί βασικό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης, κάτι για το οποίο, όμως, υπάρχει λίγη επιστημονική τεκμηρίωση. Αν αυτό δεν συμβαίνει, η μόνη ελπίδα για τη διατήρηση του κοινωνικού κράτους βρίσκεται στη συνειδητοποίηση εκ μέρους της πλειοψηφίας της κοινωνίας ότι το ατομικό συμφέρον συμβαδίζει και, μάλιστα, εξαρτάται από το γενικότερο συμφέρον. Αυτό αποτελεί το κυρίαρχο πολιτικό διακύβευμα και τη μήτρα της πολιτικής και κοινωνικής διάταξης στα φάσμα αριστερά – δεξιά. Η επιβίωση, συνεπώς, του κοινωνικού κράτους εξαρτάται από την ταλάντωση αυτού του εκκρεμούς και το βάθος μέχρι το οποίο έχουν φθάσει οι ρίζες των κοινωνικών κατακτήσεων στο συλλογικό υποσυνείδητο. Υπάρχει, δηλαδή, ο κίνδυνος μία μεγάλη και μακρόχρονη ταλάντωση προς τα δεξιά να ξεριζώσει όσα έχουν «κατακτηθεί», όπως πιθανόν θα συμβεί στην Αμερική με τη λυσσαλέα αντίδραση των Ρεπουμπλικάνων και, γενικότερα, της Δεξιάς.

3. Υπάρχει κάποιος σχεδιασμός, κάποια σκέψη για κοινή αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών;

Η οικονομική κρίση σημαίνει διαφορετικά πράγματα για τον καθένα από εμάς. Οι κύριες εκφράσεις της είναι η οικονομική επιβράδυνση, η μείωση της παραγωγής, η ανεργία και η μείωση των περισσότερων εισοδημάτων. Αυτό, οπωσδήποτε, βάζει σε δοκιμασία τη σχετική αποτίμηση του ατομικού σε σχέση με το συλλογικό συμφέρον. Σε πιο πρακτικό επίπεδο, αναπόφευκτα μειώνει τα φορολογικά και ασφαλιστικά έσοδα που χρηματοδοτούν το σύστημα υγείας. Προφανώς, όταν συρρικνώνεται η χρηματοδοτική βάση του συστήματος, αν δεν μειωθούν σημαντικά τα έξοδα, η όλη του ύπαρξη κινδυνεύει, είτε συνολικά, είτε σε σχέση με την έκτασή του. Η διαχείριση αυτής της νέας πραγματικότητας αποτελεί το μείζον πολιτικό διακύβευμα της εποχής. Για το λόγο αυτό, στη Σύνοδο των Υπουργών, εκφράσθηκε από το Γραμματέα του ΟΟΣΑ κ. Julius Frenk, αλλά και τον ΠΟΥ και πολλές χώρες, η αγωνία ότι η μείωση των δαπανών υγείας ως αποτέλεσμα της δημοσιονομικής στενότητας μπορεί να έχει δραματικές συνέπειες για το επίπεδο υγείας στο μέλλον. Δυστυχώς, δεν προέκυψε ως δυνατό συμπέρασμα ότι οι χώρες αντιμετωπίζουν το πρόβλημα με τον ίδιο τρόπο. Εκφράσθηκαν οι συνήθεις ευχές για διατήρηση του επιπέδου των παροχών, αλλά το δεύτερο θέμα της Συνόδου, που ήταν “Fit not Fat” μάλλον βλέπει ως ανταποδοτικό όφελος, εν όψει της μείωσης των δαπανών, την επίτευξη καλύτερου επιπέδου υγείας μέσω της πρόληψης και της δημόσιας υγείας. Στο σημείο αυτό, η πρόσφατη αλλαγή στην Ελλάδα, με την προσθήκη της Διατροφής και Άθλησης ως αντικείμενα του Υπουργείου Υγείας είναι μάλλον επίκαιρη.

4. Ειδικότερα για την Ελλάδα, ποια είναι τα βασικά ή τα επιπλέον προβλήματα που δημιουργούνται λόγω του ΔΝΤ και της παρούσας οικονομικής δυσχέρειας;

Αν και μισώ την αναφορά στην «ελληνική ιδιαιτερότητα» που πάντα χρησιμοποιείται ως άλλοθι οπισθοδρόμησης και απραξίας από τους διανοητικά οκνηρούς, οφείλω να δεχτώ ότι εμείς έχουμε τώρα ένα σοβαρό πρόβλημα. Δεν χωρά αμφιβολία ότι η Υγεία «χρωστάει» άμεσες και σημαντικές οικονομίες αν η Ελλάδα είναι να επιζήσει. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι η συνολική δαπάνη πρέπει να μειωθεί το 2011 κατά 2% του ΑΕΠ σε σχέση με το επίπεδο του 2009. Σπεύδω, όμως να πω ότι η ανάγκη για εξοικονόμηση δεν οφείλεται στην παρουσία του ΔΝΤ, αλλά στο ότι η σπατάλη πόρων και η διοχέτευσή τους στην παραοικονομία και τη διαφθορά ήταν ένα διαρκές έγκλημα κατά της πατρίδας και του λαού, που οξύνθηκε στην 5ετία 2004-2009. Επειδή, όμως, η μεγάλη αυτή μείωση προϋποθέτει μεταβολή σε κατεστημένες νοοτροπίες αλλά και οργανωτικές αλλαγές, δεν μπορεί να συντελεσθεί γρήγορα. Για το λόγο αυτό ο Υπουργός είναι υποχρεωμένος να καταφύγει σε κάθε μέτρο άμεσης απόδοσης με στόχο τη μεγαλύτερη δυνατή εξοικονόμηση. Έτσι, είναι ανθρωπίνως αδύνατο να ασχοληθεί και με άλλα πολύ σοβαρά και διαρθρωτικά προβλήματα που χρονίζουν με πολύ σοβαρές επιπτώσεις. Αναγκαστικά, η μικροδιαχείριση, για όλο το 2011, θα κυριαρχήσει σε βάρος του σχεδιασμού για ένα καλύτερο σύστημα. Λυπηρό αλλά αναπόφευκτο και, πάντως, ένα σοβαρό πρόβλημα.

5. Πιστεύετε ότι μπορεί να αντέξει το δημόσιο σύστημα Υγείας την αυξημένη πίεση που δέχεται λόγω της οικονομικής κρίσης; Σύμφωνα με έρευνες, καταγράφεται ήδη μια αύξηση στην προσέλευση ασθενών κατά 20-30%.

Όχι δεν το πιστεύω. Τα σημάδια κατάρρευσης των νοσοκομείων ήταν ήδη εμφανή από το 2008. Δεν είναι τόσο θέμα πόρων, όσο θέμα ηθικού των άξιων γιατρών, νοσηλευτών και άλλων εργαζομένων. Η αποδιοργάνωση λόγω των ανίκανων διοικήσεων που τοποθετούσαν οι ακόμη πιο ανίκανοι Υπουργοί, οι «ανίερες» συμφωνίες Υπουργών και συνδικαλιστών, γιατρών και άλλων, έχουν υποσκάψει τα ηθικά θεμέλια του συστήματος και έχουν απογοητεύσει το συνεπή και τίμιο επιστήμονα και εργαζόμενο. Αυτό που φοβάμαι περισσότερο από τη μείωση των κονδυλίων είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί θα εγκαταλείψουν την προσπάθεια. Νομίζω ότι αυτό θα πρέπει να απασχολήσει την πολιτική ηγεσία, αλλά, προς θεού, να μην αναζητήσει λύσεις στις συνδικαλιστικές ηγεσίες. Ας συμβουλευθεί ο Υπουργός καταξιωμένους επαγγελματίες και ας ψηλαφίσει τις κύριες πληγές του συστήματος. Με αλλαγή στο ηθικό του αποδοτικού εργαζομένου, η πρόσθετη προσέλευση ασθενών μπορεί να αντιμετωπισθεί και, ίσως να κάνει και καλό σε νοσοκομεία που σήμερα υπολειτουργούν.

6. Πόσο περισσότερο θα δυσκολέψουν την κατάσταση οι περικοπές της τάξεως του 1 δις. ευρώ από τους προϋπολογισμούς των νοσοκομείων;

Αν τα νοσοκομεία μας αποκτήσουν Διοικήσεις, οι οποίες θα εμπνεύσουν και θα συνεργασθούν με τους γιατρούς και τους εργαζόμενους, δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια στη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης και στα έξοδα για υλικά. Για παράδειγμα, η χρήση αποκλειστικά γενοσήμων αντιβιοτικών στην προεγχειρητική προφύλαξη και σε συνήθεις παθήσεις όπως οι ουρολοιμώξεις και στην εμπειρική αντιμικροβιακή θεραπεία, αντί των ακριβών πρωτοτύπων θα έφερνε σημαντική εξοικονόμηση. Η αναμόρφωση του συστήματος εφημεριών, ειδικά στα μικρότερα και επαρχιακά νοσοκομεία είναι επίσης αναγκαία. Πέρα, όμως, από την οικονομία, μπορούν να αυξηθούν και τα έσοδα από την εφαρμογή και αύξηση του εισιτήριου για όλους όσοι προσέρχονται στα νοσοκομεία του ΕΣΥ. Σημαντική, επίσης, μπορεί να είναι και η συμβολή του κλάδου της Ιδιωτικής Ασφάλισης, στα λίγα, έστω, νοσοκομεία που έχουν τις προϋποθέσεις, όπως προβλέπει και σχετική πρόταση που έχει κάνει η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών, μετά από μελέτη του Εργαστηρίου Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τέλος, η σωστή εφαρμογή της ολοήμερης λειτουργίας και η πλήρης αξιοποίηση της βιοϊατρικής τεχνολογίας μπορούν επίσης να προσφέρουν έσοδα, αλλά και εισόδημα για τους εργαζόμενους. Ευτυχώς, ορισμένα από αυτά τα μέτρα ήδη βρίσκονται στην ατζέντα του Υπουργείου, αλλά θα πρέπει να γίνουν πολλά για να εξασφαλισθεί η συνεργασία των γιατρών.

7. Υπάρχουν όντως σημαντικά περιθώρια εξοικονόμησης όπως ισχυρίζεται το υπουργείο; Πού πρέπει να επικεντρωθούν;

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συγχώνευση νοσοκομείων και η μετατροπή ορισμένων μικρών νοσοκομείων – Κέντρων Υγείας στην ηπειρωτική Ελλάδα σε κέντρα νοσηλείας με έμφαση στις χρόνιες παθήσεις. Τα 132 δημόσια νοσοκομεία είναι πολλά για μία χώρα όπως η Ελλάδα. Πολλά νοσοκομεία στεγάζονται σε παμπάλαια κτίρια, είναι μικρής δυναμικότητας και παρουσιάζουν έξοδα συντήρησης και λειτουργίας δυσανάλογα με τις πραγματικές απαιτήσεις. Μεσοπρόθεσμα, αλλά με άμεση έναρξη σχεδιασμού, θεωρώ απαραίτητη την «απόσυρση» νοσοκομείων και την ανέγερση νέων σε συνεργασία με τον ιδιωτικό κατασκευαστικό τομέα. Η αξιοποίηση με εκχώρηση μέρους της τεράστιας ακίνητης δημόσιας περιουσίας μπορεί να γίνει το κίνητρο για την ιδιωτική χρηματοδότηση, ύψους € 750 εκ. με στόχο την ανέγερση 10 πρότυπων νοσοκομείων της τάξης των 350-400 κρεβατιών, αξιοποιώντας σχέδια και μελέτες της ΔΕΠΑΝΟΜ. Πιστεύω ότι στον τομέα αυτό βρίσκεται μία θαυμάσια ευκαιρία για μελλοντική εξοικονόμηση πόρων και άμεση τόνωση του κλάδου των κατασκευών, ως αναπτυξιακό «μέρισμα» της υγείας προς τη χώρα. Τέλος, σημαντικά μπορούν να είναι τα άμεσα οφέλη από την ενεργειακή αναβάθμιση των νοσοκομείων, αξιοποιώντας ήδη διαθέσιμους πόρους και προγράμματα.

8. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί σε σχέση με τα φάρμακα (αύξηση της χρήσης των γενοσήμων, λίστα, ηλεκτρονική συνταγογράφηση) θεωρείτε πως κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση; Θα επιτευχθεί η επιδιωκόμενη εξοικονόμηση;

Από καιρό έχω υποστηρίξει την αύξηση της χρήσης γενοσήμων φαρμάκων στα επίπεδα και των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, δηλαδή από το σημερινό επίπεδο του 10% σε περίπου 40%. Η λίστα, όμως, δεν με έχει πείσει κυρίως λόγω της προϊστορίας από την εφαρμογή της. Η πραγματική λύση στο πρόβλημα της αυξημένης φαρμακευτικής δαπάνης βρίσκεται στη σωστή συνταγογράφηση και ο έλεγχος με ηλεκτρονικό τρόπο. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση που έχει ξεκινήσει μας δίνει ελπίδες, αλλά πρέπει να υποστηριχθεί. Χρειάζεται επειγόντως να λυθούν σοβαρά διαχειριστικά προβλήματα που σχετίζονται με τη διακίνηση των φαρμάκων, data center, προσωπικό, εξοπλισμός και άλλα για να ανταποκριθεί το σύστημα στους όγκους που συνεπάγεται η γενίκευση στο ΙΚΑ και άλλους μεγάλους φορείς. Αν δεν υπάρξει ουσιαστική υποστήριξη, το σύστημα κινδυνεύει και θα ήταν μία μεγάλη απογοήτευση αν μείνουμε με το «αστείο», αλλά πανάκριβο μη-σύστημα του ΙΚΑ.

9. Πώς κρίνετε την απόφαση ανάθεσης του συστήματος προμηθειών σε ιδιώτες;

Νομίζω ότι είναι μία πολύ καλή ιδέα. Ο σημερινός δημόσιος τομέας έχει αποδείξει ότι δεν μπορεί να φέρει σε πέρας ένα τέτοιο έργο, με χαρακτηριστική απόδειξη τη «λειτουργία» της Κεντρικής Επιτροπής Προμηθειών. Σημαντική εδώ θα είναι η σωστή μελέτη του έργου που θα πρέπει να λάβει υπόψη τον κατακερματισμένο χαρακτήρα της νοσοκομειακής υποδομής και, φυσικά, η μηχανοργάνωση και εφαρμογή, επί τέλους, σύγχρονων λογιστικών μεθόδων στα νοσοκομεία. Κρίνω, όμως, απαραίτητο να συνοδευτεί το μέτρο με την Ίδρυση του Ινστιτούτου Ελέγχου Ποιότητας το οποίο προέβλεψε ο νόμος 2519/97 του Κ. Γείτονα και το οποίο, κατά τρόπο κωμικοτραγικό, «καταργήθηκε» από την προηγούμενη Υπουργό, αν και δεν είχε ποτέ συσταθεί. Ένας φορέας Αξιολόγησης Τεχνολογίας και Υπηρεσιών Υγείας, με προσωπικό που ήδη υπηρετεί, αλλά είναι μάλλον παροπλισμένο σε νοσοκομεία και άλλους φορείς του Υπουργείου Υγείας, είναι απολύτως απαραίτητος σήμερα για τη σωστή κατάρτιση προδιαγραφών και ελέγχου της χρήσης της τεχνολογίας και της ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών.

10. Συγχώνευση μονάδων υγείας ΙΚΑ-ΕΣΥ. Είναι αυτή η απάντηση στην έλλειψη ΠΦΥ στη χώρα μας;

Ως παλαιός Υποδιοικητής του ΙΚΑ, αλλά και σχετικά πρόσφατα ως Πρόεδρος του Α’ ΠεΣΥ Αττικής, έζησα την «παράνοια» της πρωτοβάθμιας φροντίδας που ασκείται από δύο αντίπαλα στρατόπεδα. Η επικάλυψη φορέων και, κυρίως, η ασυνέχεια στη φροντίδα είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το υγειονομικό μας σύστημα. Πέρα από την αρνητική επίπτωση στην ποιότητα της προσφερόμενης φροντίδας, η παράλληλη λειτουργία ΙΚΑ και ΕΣΥ στην πρωτοβάθμια φροντίδα προκαλεί και τεράστια σπατάλη πόρων.

11. Τι προβλήματα αναμένεται να δημιουργηθούν;

Με φοβίζει το σύνθετο του εγχειρήματος στην «ελληνική πραγματικότητα», αλλά θεωρώ ότι τώρα έχουμε, επί τέλους, τη χρυσή ευκαιρία. Οποιαδήποτε ολιγωρία και υποταγή σε συνδικαλιστικού τύπου αντιδράσεις θα είναι ασυγχώρητη. Δυστυχώς, η χώρα μας θα πληρώσει τώρα, στη χειρότερη στιγμή, την εγκληματική αδιαφορία των ιθυνόντων της τελευταίας 35ετίας για την υπερπαραγωγή γιατρών. Οι 70.000 γιατροί δεν δικαιολογούνται σε μια χώρα όπου και οι μισοί θα ήσαν επαρκείς. Ένα μεγάλο μέρος απασχολείται στο ΙΚΑ, αλλά δεν είναι δυνατόν να απορροφηθούν όλοι στο νέο σχήμα, όποιο και αν είναι και αυτό. Εδώ θα χρειαστεί μηχανισμός και διαδικασία επιλογής, αλλά η χώρα μας δεν φημίζεται για τις επιδόσεις στον τομέα αυτό. Αν και το ΑΣΕΠ αποτελεί μία «πετυχημένη ιστορία», η διαδικασία επιλογής γιατρών στο ΕΣΥ και ιδιαίτερα οι κρίσεις σε θέσεις ευθύνης αποτελούν παράδειγμα προς αποφυγήν. Το δίδαγμα εδώ είναι ότι θα πρέπει να αποφύγουμε την ανάμειξη των συνδικαλιστικών οργάνων των γιατρών και να ψάξουμε για όσο το δυνατόν αντικειμενικότερο σύστημα επιλογής.

12. Ποιες είναι οι παγίδες – κίνδυνοι που πρέπει να αποφύγει η χώρα μας και ποιες οι ευκαιρίες που πρέπει να εκμεταλλευτεί σε ό,τι αφορά στην πολιτική που θα ακολουθήσει στον τομέα της υγείας, λόγω και των σημαντικών αλλαγών που φέρνει μαζί της η οικονομική κρίση;

Οι παγίδες και οι κίνδυνοι είναι πολλοί. Στη Σύνοδο Υπουργών στο Παρίσι έγινε ευθεία αναφορά στον κυριότερο, που είναι η φυσική τάση των κυβερνήσεων να απαντήσουν στην κρίση με περικοπή δαπανών, ακόμη και στην υγεία. Δυστυχώς, η χώρα μας έχει τη μικρότερη δυνατότητα να αποφύγει αυτό το σκόπελο. Βέβαια, σε μεγάλο βαθμό, η μείωση των δαπανών είναι απλή αποφυγή σπατάλης και έτσι, λογικά, δεν πρέπει να επηρεάσει την ποιότητα των υπηρεσιών. Ακόμη και έτσι, όμως, η ανάγκη περικοπών είναι τόσο μεγάλη και τα διαχειριστικά μας συστήματα τόσο ανεπαρκή, που κινδυνεύουμε εκτός από το «λίπος» να κόψουμε και «σάρκα». Δυστυχώς το 2010 χάθηκε χωρίς να βελτιωθεί η κατάσταση στη διαχείριση, η οποία, μάλιστα, χειροτέρεψε λόγω της εξάρτησης της Υπουργού από συνδικαλιστές και κομματικούς παράγοντες. Για εμένα, όμως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος θα προέλθει από την υπερδιόγκωση του ιδιωτικού τομέα. Σε όγκους και δαπάνη, ο ιδιωτικός τομέας σήμερα καλύπτει περίπου το 50% του συνόλου, αν συμπεριλάβουμε και τους ιδιώτες γιατρούς. Σε εποχή κρίσης και μείωσης των εισοδημάτων, οι «τζίροι» των ιδιωτών μειώνονται, σε ορισμένες περιπτώσεις δραματικά. Πώς θα αντιδράσει ο ιδιωτικός τομέας και τι θα κάνουν οι «πλεονάζοντες» γιατροί; Η κρίση ίσως ωθήσει κάποιους στη μετανάστευση και, στην καλύτερη περίπτωση, στην επαρχία. Ακόμη και έτσι, όμως, οι συνέπειες στο ΕΣΥ και οι επιπτώσεις στο οικογενειακό εισόδημα και την ανεργία, καθώς θα κλείνουν ιδιωτικές μονάδες, και θα θεριεύει η προκλητή ζήτηση, μπορεί να είναι εφιαλτικές. Το ΕΣΥ πρέπει να σχεδιάσει μία γραμμή άμυνας, ακόμη και καθώς προσπαθεί να περιστείλει τη δική του δαπάνη. Δύσκολο, και δεν βλέπω να γίνονται πολλά σε αυτήν την κατεύθυνση.

Οι ευκαιρίες που μπορεί να κρύβονται στην κρίση επίσης συζητήθηκαν στη Σύνοδο των Υπουργών. Εδώ μπορεί να κρύβεται μία ευκαιρία για την Ελλάδα. Αν μειώσουμε τη συνολική δαπάνη από 10% του ΑΕΠ το 2009 σε 8% το 2011, που είναι λογικό για το επίπεδο των υπηρεσιών που προσφέρει το σύστημα, προκύπτει εξοικονόμηση περίπου €4,5 δις. Αν η Υγεία «προσφέρει» € 2,5 δις στη μείωση του ελλείμματος, μπορεί να επενδύσει τα άλλα €2 δις στην αναβάθμιση του ΕΣΥ και την ανανέωση των υποδομών. Αν γίνουν αυτά, θα έχουμε ένα ορθολογικό ΕΣΥ, που θα δαπανά ένα φυσιολογικό ποσοστό κοντά στο 9% του ΑΕΠ, αλλά θα παράγει περισσότερη και καλύτερη περίθαλψη και υγεία. Η αναβάθμιση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας στις γραμμές της πρωτογενούς πρόληψης της παχυσαρκίας, του διαβήτη, του καρκίνου και των καρδιαγγειακών νοσημάτων, αλλά και η ορθολογική οργάνωση των υποδομών θα αποδώσουν σημαντικούς καρπούς. Αν λοιπόν, η κρίση μας μάθει να σεβόμαστε τα χρήματα του ελληνικού λαού, μπορούμε να το ανταποδώσουμε με καλύτερες υπηρεσίες. Είναι καιρός να σκεφτούμε εθνικά και όχι ως μέλη μίας κατακερματισμένης κοινωνίας.

Ο ΚΑΙΣΑΡΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΙ

Νοέμβριος 1, 2010

Σχεδόν πέντε χρόνια μετά τη δημιουργία του ο ΚΑΙΣΑΡΙΟΣ ετοιμάζεται να «ντεμπουτάρει» στις οθόνες των υπολογιστών νοσοκομείων, ΔΥΠΕ και Υπουργείου Υγείας. Είναι δε ο ΚΑΙΣΑΡΙΟΣ ένα ολοκληρωμένο (και πληρωμένο) ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής νοσοκομειακών δεδομένων (κόστους, χρησιμοποιούμενων πόρων και παραγόμενου έργου), μαζί με 20 δείκτες αποδοτικότητας. Η εφαρμογή λειτουργεί σε περιβάλλον Web, και επιτρέπει στις τρεις διοικητικές βαθμίδες να έχουν άμεση εποπτεία και έλεγχο της αποδοτικότητας όλων των δημόσιων νοσοκομείων. Το έργο , προϊόν δύο Πανεπιστημιακών Εργαστηρίων, πληρώθηκε και παραλήφθηκε το 2006, παρουσιάσθηκε στον κ. Αβραμόπουλο μόλις ανέλαβε και είχε την τύχη όλων των έργων που παραγγέλθηκαν από τον προκάτοχό του. Αν είχε λειτουργήσει, πολλά πράγματα θα ήταν διαφορετικά σήμερα. Ως μία πρώτη δόση ενημέρωσης, δημοσιεύω στη συνέχεια μία περιγραφή και το χρονικό της ανάθεσης και κατασκευής του Έργου. Ελπίζω ο σημερινός Υπουργός να αποφασίσει την αξιοποίησή του.

ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΧΑΡΤΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Χρονικό της μελέτης

05/08/2005: Υπογραφή σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Υγείας (κος Μελέτης Τζιαφέρης Ειδικός Γραμματέας Επιχειρησιακών Προγραμμάτων) και του Πανεπιστημίου Αθηνών για την ανάθεση στο εργαστήριο μας της «Μελέτης αξιολόγησης και ανασχεδιασμού Χάρτη Υγείας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης».
Χρονική διάρκεια σύμβασης: 6 μήνες
Κόστος: € 100.000 συν ΦΠΑ
Παραδοτέα σύμφωνα με τη σύμβαση:
o Η Αξιολόγηση του (προγενέστερου) Ερωτηματολογίου του Υγειονομικού Χάρτη για τα Νοσοκομεία
o Διαμόρφωση προτάσεων για τη βελτίωση των ερωτηματολογίων και καθορισμός περιοδικότητας συλλογής των στοιχείων
o Αναλυτικός Μεθοδολογικός Οδηγός για την αποσαφήνιση των ζητούμενων δεδομένων
o Καθορισμός του θεωρητικού πλαισίου για τη μέτρηση της αποδοτικής και της αποτελεσματικής λειτουργίας των νοσοκομείων και δημιουργία ενός βασικού πυρήνα δεικτών
o Εκπαίδευση υπαλλήλων Νοσοκομείων και Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
07/03/2006: Κατάθεση όλων των παραδοτέων στη Διαχειριστική Αρχή του Υπουργείου Υγείας, Α.Π:1150/07.03.06 (Στο διάστημα μεταξύ της σύμβασης και της κατάθεσης του συνόλου των παραδοτέων, είχαμε καταθέσει και τα επιμέρους παραδοτέα, στις ημερομηνίες που προβλέπονταν στη σύμβαση

05/05/2006: Υπογραφή του Πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής του Έργου από τους κ.κ Καραγιάννη Ιωάννη, Βλαχονικολέα Δημήτριο, Δάρρα Αθανάσιο και Τσάρκου Αλεξάνδρα

Το περιεχόμενο της μελέτης
Στην παραδοθείσα μελέτη έγινε προσπάθεια για τη δημιουργία ενός μεθοδολογικού πλαισίου για τη συγκέντρωση πρωτογενών στατιστικών δεδομένων, και, το κυριότερο, προτάθηκε ένα θεωρητικό πρότυπο ανάλυσης των δεδομένων με τη δημιουργία δεικτών οι οποίοι θα επέτρεπαν τη χάραξη Πολιτικής Υγείας βασισμένης στην επιστημονική ανάλυση με την αξιοποίηση και της εμπειρίας διεθνών Οργανισμών όπως ο ΟΟΣΑ, η Ε.Ε (Eurostat) και ο ΠΟΥ.

Το Έργο είναι κύρια προσανατολισμένο στην κάλυψη των πληροφοριακών αναγκών της κεντρικής διοίκησης του υγειονομικού τομέα και σχεδιάστηκε λαμβάνοντας υπόψη την υστέρηση που παρουσιάζουν οι προμηθευτές υγείας στην εφαρμογή των Πληροφοριακών Συστημάτων και στην υιοθέτηση του Ενιαίου Λογιστικού Σχεδίου. Ακολουθεί συνοπτική περιγραφή των βασικών θεματικών ενοτήτων της μελέτης:
1. Η Αξιολόγηση του Ερωτηματολογίου του Υγειονομικού Χάρτη για τα Νοσοκομεία

Αξιολόγηση της έως σήμερα λειτουργίας του Υγειονομικού Χάρτη αναφορικά με τα στοιχεία των Νοσοκομειακών Μονάδων που έχουν ήδη συλλεχθεί. Η αξιολόγηση εστιάσθηκε στον αρχικό σχεδιασμό του ερωτηματολογίου, στα προβλήματα που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία συλλογής των πρωτογενών δεδομένων, στις χρονικές καθυστερήσεις που ενδεχομένως προκύπτουν από την ασάφεια στον καθορισμό των ζητούμενων στοιχείων, στην περιοδικότητα των ζητούμενων στοιχείων κλπ.

2. Ανάπτυξη ενός ερωτηματολογίου για τη συλλογή ενός ελαχίστου συνόλου δεδομένων και καθορισμός της περιοδικότητας συλλογής των στοιχείων

Στα πλαίσια αυτά αξιοποιήθηκε η διεθνής εμπειρία και η τεχνογνωσία (ΟΟΣΑ, World Health Organization, Eurostat, BASYS κτλ.) αναφορικά με την ανάπτυξη βάσεων δεδομένων του υγειονομικού τομέα. Απώτερος στόχος ήταν η δημιουργία μιας πλήρους, αξιόπιστης και εύκολα ανανεώσιμης βάσης στατιστικών δεδομένων που να ανταποκρίνεται στις πληροφοριακές απαιτήσεις ενός συστήματος καταγραφής βασικών πληροφοριών, χρήσιμων για την άσκηση πολιτικής υγείας από την κεντρική και την περιφερειακή διοίκηση.

Στο πλαίσιο της μελέτης, διατυπώθηκαν συγκεκριμένες προτάσεις για τη δομή ενός περιεκτικού ερωτηματολογίου, το οποίο περιέχει ένα ελάχιστο σύνολο δεδομένων του υγειονομικού τομέα τα οποία η κεντρική διοίκηση θα είναι σε θέση να επηρεάσει. Διευκρινίζεται ότι το προτεινόμενο αυτό εργαλείο δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως το πλήρες ανάπτυγμα ενός συνόλου αναλυτικών πληροφοριών που θα πρέπει να τηρούνται από τα νοσοκομεία για την άσκηση αποτελεσματικής διοίκησης στο μικροεπίπεδο του νοσοκομείου και για την παροχή χρηστικών πληροφοριών προς τους πολίτες. Το έργο ήταν προσανατολισμένο στην πλευρά της προσφοράς σε υπηρεσίες υγείας σε μακρο-επίπεδο.

Επιπρόσθετα καθορίστηκε η περιοδικότητα με την οποία θα πρέπει να συλλέγονται τα στοιχεία.

– Αναλυτικός μεθοδολογικός οδηγός για αποσαφήνιση των ζητούμενων δεδομένων
Κατά τη διαδικασία συμπλήρωσης της βάσης δεδομένων, στην ηλεκτρονική φόρμα συλλογής στοιχείων, θα πρέπει να εμφανίζεται ένας πλήρης οδηγός για την αποσαφήνιση του περιεχομένου του κάθε ζητούμενου στοιχείου ώστε να διασφαλίζεται κατά το δυνατόν η ομοιογένεια των στοιχείων και η μεγαλύτερη δυνατή πληρότητα στη συλλογή τους ο οποίος και παραδόθηκε ολοκληρωμένος.
3. Καθορισμός του θεωρητικού πλαισίου για τη μέτρηση της αποδοτικής και αποτελεσματικής λειτουργίας των νοσοκομείων και δημιουργία ενός «Βασικού Πυρήνα Δεικτών»

Δημιουργήθηκε ένας πλήρης μεθοδολογικός οδηγός με οδηγίες για την ανάπτυξη ενός βασικού πυρήνα άμεσα μετρήσιμων δεικτών (core indicators) με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, για την παρακολούθηση της αποδοτικής και αποτελεσματικής λειτουργίας των νοσοκομειακών μονάδων. Έγινε προσπάθεια ώστε οι δείκτες να στηρίζονται σε δεδομένα εναρμονισμένα με τις οδηγίες που έχουν δημοσιευθεί από διεθνείς φορείς και κατ’ επέκταση με τους δείκτες άλλων ευρωπαϊκών χωρών ώστε να είναι εφικτή, έστω και με ορισμένους περιορισμούς, η συγκριτική αξιολόγηση.

Για τη διαμόρφωση των παραπάνω δεικτών λήφθηκε υπόψη ο σημερινός τρόπος λειτουργίας των νοσοκομείων και η διαθεσιμότητα των στοιχείων καθώς και ο μελλοντικός σχεδιασμός για την ανάπτυξη και την υποστήριξη ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων. Ωστόσο, πέρα από την δημιουργία άμεσα «αξιοποιήσιμων» και εφικτών δεικτών, έχουν επισημανθεί και οι περιοχές στις οποίες θα πρέπει να ενταθεί η προσπάθεια για συλλογή έγκυρων και αξιόπιστων στοιχείων, ουσιαστικών για την μέτρηση της ποιότητας και αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.