Archive for Σεπτεμβρίου 2009

ΑΣ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ (ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ) ΓΙΑ ΤΟ ΕΣΥ

Σεπτεμβρίου 27, 2009

Ένα σύστημα υγείας είναι ένας πίνακας με δύο όψεις. Η πρώτη έχει να κάνει με το είδος των υπηρεσιών που προσφέρει στους πολίτες και τη συνεισφορά αυτών των υπηρεσιών στη διαμόρφωση του επιπέδου της υγείας του πληθυσμού. Η εικόνα περιλαμβάνει όλους τους συντελεστές που εμπλέκονται στην παραγωγή των υπηρεσιών, προσωπικό, κτίρια και μηχανήματα, αλλά και τις ίδιες τις υπηρεσίες, που προσφέρουν τα νοσοκομεία, οι εξωνοσοκομειακές, οι διαγνωστικές και οι άλλες υποδομές. Το άθροισμα αυτό των πόρων και υπηρεσιών έχει και την οικονομική του «αντανάκλαση», δηλαδή την εθνική δαπάνη υγείας, ή το πόσο κοστίζουν όλοι αυτοί οι πόροι και υπηρεσίες. Στην ορολογία της οικονομικής επιστήμης, αυτή είναι η πλευρά της προσφοράς.

Από την άλλη πλευρά του πίνακα έχουμε μία ανάλυση της εικόνας της εθνικής δαπάνης, δηλαδή τις πηγές των χρημάτων που χρηματοδοτούν την αγορά των πόρων και υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ή παράγονται από τους φορείς της προσφοράς. Αν έχουμε και ένα καλό σύστημα καταγραφής, όπως το Σύστημα Λογαριασμών Υγείας του ΟΟΣΑ, έχουμε και μία ένδειξη του τι αγοράζουν. Έτσι, για παράδειγμα, μπορούμε να ξέρουμε πόσες υπηρεσίες αγοράζει το ΙΚΑ, πόσες το Κράτος και για λογαριασμό ποιων, και πόσες ο φορολογούμενος πολίτης μέσα από τον οικογενειακό του προϋπολογισμό. Αυτή είναι η πλευρά της ζήτησης.

Στην Ελλάδα της τελευταίας 30ετίας, η συζήτηση επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην πλευρά της προσφοράς. Μιλάμε για γιατρούς, για κρεβάτια, για ωράρια, για μισθούς και άλλους όρους απασχόλησης. Η τάση είναι να ζητάμε πάντα περισσότερα, ακόμη και όταν σε ορισμένες κατηγορίες, π.χ. γιατρούς, φάρμακα, έχουμε ήδη σαφή υπεροχή σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ. Μιλάμε συνεχώς για αύξηση των μεγεθών της προσφοράς, ακόμη και όταν σύμφωνα με τις ενδείξεις (γιατί καλή επίσημη ενημέρωση δεν υπάρχει), έχουμε ξεπεράσει το 10% του ΑΕΠ (ακόμη και οι επίσημες εκτιμήσεις φτάνουν το 9,6%). Οι λόγοι είναι πολλοί, αλλά ο κύριος είναι ότι στη δημόσια συζήτηση κυριαρχούν οι πολιτικοί και οι συνδικαλιστές, δηλαδή οι κατηγορίες που κατ’ εξοχή ωφελούνται από την αύξηση της προσφοράς. Οι μεν παρουσιάζουν «έργο», δηλαδή εγκαίνια, θέσεις δουλειάς –ρουσφέτια και «προμήθειες», και οι άλλοι αυξάνουν τη μισθοδοσία και μειώνουν ώρες και χρόνια δουλειάς ή και τα δύο.

Αντίθετα, η αναφορά στην πλευρά της ζήτησης είναι ιδιαίτερα δυσάρεστη για τους κύριους «παίκτες». Εκεί μπορεί, για παράδειγμα, να φανεί ότι οι κρατικές δαπάνες συνεχώς μειώνονται, ότι οι προσωπικές μας δαπάνες για αμοιβές (αφορολόγητες) επαγγελματιών υγείας συνεχώς αυξάνονται, ότι το ΙΚΑ δεν μαζεύει και τόσο πολλά από τις εισφορές των εργαζομένων και εργοδοτών και τις δαπάνες των ασφαλισμένων του όλο και περισσότερο πληρώνει ο Τακτικός Προϋπολογισμός, δηλαδή τα ελάχιστα «κορόιδα» που πληρώνουν σήμερα τους φόρους και ο κλάδος των συντάξεων. Έτσι, αν ανοίξει η συζήτηση για τη ζήτηση, δηλαδή για τη σύνθεση και την προέλευση των κονδυλίων που «καταβροχθίζει» ο τομέας της υγείας, οι κύριοι «παίκτες» θα ψάχνουν να κρυφτούν. Οι μεν για να κρύψουν την ανικανότητά και οι δε την ιδιοτέλειά τους.

Advertisements

ΥΓΕΙΑ: Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ

Σεπτεμβρίου 27, 2009

Ίσως σε κανένα άλλο τομέα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής το ΠΑΣΟΚ δεν θα αντιμετωπίσει «καμένη γή» περισσότερο από ότι στην υγεία. Η επικοινωνιακή άνεση των Υπουργών της ΝΔ και ιδίως του κ. Αβραμόπουλου, απέκρυψε από την κοινή γνώμη την αποδόμηση του ΕΣΥ, αλλά έχει αφήσει σε απόγνωση όλους όσους αφορά άμεσα, δηλαδή αρρώστους, εργαζόμενους και προμηθευτές. Το τοπίο της δημόσιας υγείας είναι βομβαρδισμένο με ελλείψεις, χαμηλό ηθικό, και ετεροβαρείς συμβάσεις υπέρ του ιδιωτικού τομέα και ναρκοθετημένο με τεράστια χρέη.

Το έργο του ΠΑΣΟΚ στην υγεία θα είναι δύσκολο, όσο η ανάταξη ενός αρρώστου με πολυοργανική ανεπάρκεια. Η διάγνωση έχει γίνει, αλλά η θεραπεία θα χρειασθεί ισχυρές δόσεις πολιτικής βούλησης, επαγγελματισμού και εξειδικευμένων γνώσεων. Δεν υπάρχει χρόνος για αναβολές, βολέματα και απαρχαιωμένες αντιλήψεις. Το ΕΣΥ πρέπει να ξαναγεννηθεί, καλύτερο, πληρέστερο, κοινωνικά χρήσιμο και βιώσιμο. Αν η διαδικασία δεν ξεκινήσει άμεσα και αποφασιστικά, η αντίδραση θα οργανωθεί και θα ματαιώσει άλλη μία μεταρρύθμιση. Θα χρειασθεί χρόνος και πολύπλευρη προσπάθεια, αλλά νομίζω ότι τρεις είναι οι αναγκαίες παρεμβάσεις για να εξασφαλίσει το δημόσιο σύστημα την ικανοποίηση της κοινωνίας, την ποιότητα και τη βιωσιμότητά του. Αυτές είναι η οργάνωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας σε εντελώς νέα βάση, η επίλυση του προβλήματος των προμηθειών και των οικονομικών των νοσοκομείων και η ριζική μεταβολή στη χρηματοδότηση του συστήματος υγείας με στόχο την αποτελεσματικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Η πρωτοβάθμια φροντίδα ήταν η πρώτη από τις μεγαλόστομες αλλά φρούδες υποσχέσεις του απερχόμενου υπουργού που κατέληξε στη γιγάντωση του ιδιωτικού τομέα. Η συνολική αναδιοργάνωση της προνοσοκομειακής φροντίδας, με ένταξη και των μονάδων του ΙΚΑ, θα δώσει στον πολίτη τη χαμένη εμπιστοσύνη στο δημόσιο σύστημα, θα αξιοποιήσει το ιατρικό δυναμικό, θα ενισχύσει την πρόληψη και αγωγή υγείας και θα συνδέσει πρωτοβάθμια και νοσοκομειακή φροντίδα, παρέχοντας ποιότητα, ασφάλεια και οικονομία. Η επιλογή του οργανωτικού πλαισίου έχει απασχολήσει το ΠΑΣΟΚ και η τελική λύση θα συνδυάζει το κοινωνικά επιθυμητό, το τεχνικά βέλτιστο και τη διεθνή εμπειρία.

Οι προμήθειες και τα οικονομικά των νοσοκομείων ήταν η δεύτερη ανεκπλήρωτη υπόσχεση της τελευταίας πενταετίας. Ο νόμος για τις προμήθειες, η αλήστου μνήμης Κεντρική Επιτροπή Προμηθειών που «θα γλίτωνε €500 εκ» και οι ρουσφετολογικοί διορισμοί «ανίδεων διοικήσεων» κατέληξαν σε χρέη € 6 δις. Το ΠΑΣΟΚ δεν θα έχει καμιά δικαιολογία αν δεν ανατάξει τα προβλήματα συστημάτων πληροφορικής, διπλογραφικού συστήματος και επαγγελματικών διοικήσεων σε λιγότερο από έξι μήνες. Η αξιοποίηση της εμπειρίας του διαστήματος 2001-2004, πείθει ότι θα το κάνει.

Η τρίτη ριζική αλλαγή αφορά τη χρηματοδότηση του συστήματος. Η ΝΔ μετέφερε το βάρος στην ιδιωτική δαπάνη, που πλησιάζει το 50% της συνολικής. Η επιτακτική επαναφορά στη δημόσια χρηματοδότηση, όμως, δεν μπορεί να βασιστεί στην εξάρτηση από ασφαλιστικές εισφορές, που είναι κοινωνικά άδικη, αναποτελεσματική και αντιαναπτυξιακή. Αυτό που ακόμη και στην Αμερική δείχνουν να αντιλαμβάνονται και πρέπει να εξετάσουμε και εμείς είναι η καθολική ασφάλιση υγείας από κρατικά έσοδα με βάση το αναμορφωμένο προοδευτικό σύστημα φορολογίας που προτείνει το ΠΑΣΟΚ. Η απεμπλοκή της ασφάλισης υγείας από την απασχόληση είναι η μόνη κοινωνικά δίκαιη, αποτελεσματική και βιώσιμη πολιτική.

Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΟΜΠΑΜΑ: ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑ

Σεπτεμβρίου 27, 2009

Όσοι παρακολουθούμε αυτά που συμβαίνουν στην Αμερική με την επιχειρούμενη αναμόρφωση του συστήματος υγείας βλέπουμε να διεξάγεται ένα κοινωνικό και πολιτικό πείραμα με τεράστιες επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τον τομέα της Υγείας. Για πέμπτη φορά μετά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο επιχειρείται ριζική αλλαγή σε ένα σύστημα υγείας που κοστίζει περίπου τα διπλάσια από τα Ευρωπαϊκά με περίπου το μισό υγειονομικό αποτέλεσμα. Ένα σύστημα ασφάλισης που αφήνει εκτός προστασίας περίπου 50 εκ Αμερικανούς, ή το 20% των εργαζομένων μεταξύ 20 και 65 ετών, και, τέλος, ένα σύστημα που επιβαρύνει ένα αυτοκίνητο που φτιάχνεται στην Αμερική με $1.750 για ασφάλιση υγείας, σε σχέση με το ίδιο γιαπωνέζικο.

Με 16% του ΑΕΠ να κατευθύνεται σε φάρμακα, γιατρούς, και νοσοκομεία, μέσω μίας απίστευτα γραφειοκρατικής ιδιωτικής ασφάλισης, οι Αμερικανοί έχουν σοβαρό πρόβλημα, ιδιαίτερα όταν οι προβλέψεις δείχνουν ότι, αν κάτι ριζικό δεν αλλάξει, το ποσοστό αυτό θα ανέβει στο 30%. Ταυτόχρονα, η υστέρηση των Αμερικανών κατά 7 χρόνια στο προσδόκιμο ζωής σε σχέση με τις πλούσιες χώρες της Ευρώπης και τον Καναδά, δημιουργούν συναισθήματα «ντροπής» στη χώρα που βλέπει τον εαυτό της ως ηγέτιδα δύναμη.

Και, όμως, οι διαπιστώσεις αυτές, που θα κινητοποιούσαν οποιαδήποτε κυβέρνηση, στην Αμερική φαίνεται να απαιτούν περίπου αλλαγή στο σύστημα διακυβέρνησης. Με το σημερινό σύστημα, ακόμη και οι αλλαγές που προτείνει ο Πρόεδρος Ομπάμα, με κεντρικό σημείο μία δημόσια ασφάλιση για όσους δεν έχουν ή δεν μπορούν να πληρώσουν ιδιωτική ασφάλιση, φαίνεται να κρέμεται από μία κλωστή. Ο λόγος είναι ότι παρά την οφθαλμοφανή (στους Ευρωπαίους) ανάγκη ριζικής αλλαγής, η αναγκαιότητα αυτή και η κατεύθυνση της αλλαγής δεν είναι καθόλου προφανής στους Αμερικανούς πολιτικούς, τις ομάδες των συμφερόντων που τους εκλέγουν, αλλά και τους πολίτες.

Δυστυχώς στην Ελλάδα πολύ λίγα είναι γνωστά για το Αμερικανικό σύστημα διακυβέρνησης και τη σχετική δύναμη της Προεδρίας, της Βουλής και της Γερουσίας. Επίσης, πολύ λίγο κατανοητή είναι η βαθύτατα ενσωματωμένη στην Αμερικανική ψυχή και το DNA της, η ατομικότητα, η αγάπη για ανεξαρτησία, και η συνακόλουθη απέχθεια για «κρατικές» λύσεις σε ότι θεωρείται ατομικό πρόβλημα. Τέλος, οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν έχουν τίποτε να κερδίσουν από την προσφορά φτηνής ή δωρεάν κρατικής ασφάλισης στους φτωχούς. Πάνω από τους μισούς Αμερικανούς ήδη έχουν κρατική ασφάλιση (άνω των 65, δημόσιοι υπάλληλοι, στρατιωτικοί και απόμαχοι). Πολλοί εργαζόμενοι, ιδίως σε μεγάλες επιχειρήσεις ασφαλίζονται από τους εργοδότες και καταλαβαίνουν την αξία της ασφάλισης μόνο όταν απολυθούν (αυτοκινητοβιομηχανία). Τέλος, οι νέοι δεν πολυνοιάζονται. Έτσι, υπολογίζεται ότι μόνο ένα 15% του πληθυσμού έχει να κερδίσει από το «σχέδιο Ομπάμα», ενώ πολύ περισσότεροι (νομίζουν ότι) θα χάσουν αν αυξηθούν οι φόροι τους.

Σε αυτούς που χάνουν, προσθέστε τη μανιασμένη αντίδραση των Ρεπουμπλικάνων που ζητούν ρεβάνς, των Δημοκρατικών Βουλευτών και Γερουσιαστών που έχουν «αγοραστεί» από τα λόμπυ της ασφαλιστικής βιομηχανίας και το δηλητήριο του τύπου της αυτοκρατορίας του Ρ. Μέρντοχ και θα καταλάβετε γιατί μόνο μία πραγματική πολιτική μεταμόρφωση θα επιτρέψει την ασφαλιστική μεταρρύθμιση. Οι Αμερικανοί θα πρέπει να δεχθούν την κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη ως πρωταρχικές αξίες και μία κοινωνική πολιτική στο πρότυπο της Ευρώπης. Μέχρι στιγμής, μόνο το 16%, οι αυτοπροσδιοριζόμενοι ως φιλελεύθεροι (liberals), δέχονται αυτή την αλλαγή. Πολλοί Δημοκρατικοί και η συντριπτική πλειοψηφία των Ρεπουμπλικάνων εξακολουθούν να ψάχνουν για λύσεις μέσα από την αγορά, δηλαδή την ασφαλιστική βιομηχανία. Αν η Αμερική δεν αλλάξει πολιτική φιλοσοφία, λύσεις σε θεμελιώδη ζητήματα όπως το ασφαλιστικό της υγείας, που απαιτούν οπωσδήποτε διακομματική συναίνεση δεν λύνονται. Παρά τις αναμφισβήτητες ικανότητες του Προέδρου Ομπάμα, όπως έδειξε και η ομιλία του στην κοινή συνεδρία Βουλής-Γερουσίας την Τετάρτη 9/9, τη μεγάλη του πλειοψηφία και τον έλεγχο των δύο νομοθετικών σωμάτων από το κόμμα του, η «αλλεργία» των Αμερικανών στο «δημόσιο» δεν θα επιτρέψει καμιά ουσιαστική αλλαγή.