ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΥΓΕΙΑΣ

Ενα δημόσιο σύστημα υγείας δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στις εισφορές των εργαζομένων.

Ο ρόλος της κοινωνικής ασφάλισης είναι η προστασία του πληθυσμού από τις συνέπειες των κινδύνων που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος είτε τυχαία είτε λόγω αρρώστιας και του αναπόφευκτου γήρατος. Σύμφωνα με μια ευρεία ερμηνεία του «ευρωπαϊκού κεκτημένου» που μας διαφοροποιεί από πολλές άλλες χώρες σε Δύση και Ανατολή, η κοινωνική ασφάλιση (πρέπει να) λειτουργεί «ουδέτερα» σε σχέση με το εισόδημα. Ανεξάρτητα δηλαδή από τις εισοδηματικές διαφορές που μας χαρακτηρίζουν στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας, η προστασία όλων μας έναντι των βασικών κινδύνων πρέπει να είναι εξίσου αποτελεσματική και, εν πολλοίς, εκτός των κανόνων της αγοράς. Με την έννοια αυτή, η κοινωνική ασφάλιση (πρέπει να) λειτουργεί και αναδιανεμητικά ως προς το εισόδημα μιας κοινωνίας.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιλέξει δύο κύριους τρόπους για τη χρηματοδότηση της προστασίας της υγείας μέσω της κοινωνικής ασφάλισης. Για λόγους ιστορικούς οι αγγλοσαξονικές και οι σκανδιναβικές χώρες, αλλά και ορισμένες μεσογειακές, καλύπτουν τις δαπάνες τους κυρίως από τη φορολογία, δηλαδή με συμμετοχή τόσο της εργασίας όσο και του κεφαλαίου. Αλλες χώρες, κυρίως της Κεντρικής Ευρώπης (Γαλλία, Γερμανία), χρησιμοποιούν δημόσιους ασφαλιστικούς φορείς που χρηματοδοτούνται από εισφορές των εργαζομένων και των εργοδοτών, δηλαδή κυρίως της εργασίας.

Για πολλά χρόνια οι διαφορές στον τρόπο χρηματοδότησης δεν φαίνεται να επηρέασαν την αποτελεσματικότητα του υγειονομικού συστήματος των χωρών της Ευρώπης. Την τελευταία δεκαετία όμως υπάρχουν συρρέουσες ενδείξεις ότι οι τεκτονικές μεταβολές στην παγκόσμια οικονομία ίσως προκαλέσουν και μεταβολές στη χρηματοδότηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και Υγείας. Ο λόγος είναι ότι η συνεχής μεγέθυνση της αμοιβής του κεφαλαίου εις βάρος του μεριδίου της εργασίας, λόγω της παγκοσμιοποίησης των οικονομιών, προκαλεί συρρίκνωση της χρηματοδοτικής βάσης των ασφαλιστικών φορέων που στηρίζονται κυρίως σε εισφορές της εργασίας. Ετσι, η οικονομική υγεία της κοινωνικής ασφάλισης απαιτεί συνεχώς αυξανόμενη συμμετοχή του κρατικού προϋπολογισμού, δηλαδή των εσόδων από τη φορολογία στο σύνολο του ΑΕΠ. Ο ρόλος της ιδιωτικής ασφάλισης, αν και περιορισμένος, στο 5%-10% των δαπανών (με την εξαίρεση της Ολλανδίας), είναι επίσης πιθανό να αυξηθεί.
Στην Ελλάδα η χρηματοδότηση του συστήματος Υγείας ιστορικά γίνεται από ένα«μεικτό» σύστημα κρατικών δαπανών και δαπανών των 39 «Ταμείων» που δημιουργήθηκαν στον 20ό αιώνα, κυρίως σε επαγγελματική βάση. Δυστυχώς, η προσφάτως επιχειρηθείσα «ασφαλιστική μεταρρύθμιση» περιορίστηκε σε απλή συγχώνευση ορισμένων ομοειδών Ταμείων σε νέα μεγαλύτερα, αλλά δεν άγγιξε την ουσιαστική δομή του συστήματος ασφαλιστικής προστασίας, που εξακολουθεί να στηρίζεται σε έσοδα από εισφορές των ασφαλισμένων. Η μόνη μεταβολή στην ασφάλιση υγείας ήταν η «δυσμενής» αύξηση των ημερών εργασίας (από 50 σε 100) που απαιτούνται για τη θεμελίωση πλήρους δικαιώματος προστασίας.

Στη 15ετία από το 1992 ως το 2006 ο κρατικός προϋπολογισμός συνεισφέρει συνεχώς λιγότερα στο σύστημα Υγείας και στα Ταμεία συνεχώς περισσότερα. Το 1992 το κράτος κάλυπτε το 41,4% των δημοσίων δαπανών υγείας και τα Ταμεία το 58,6%. Το 2006 το ποσοστό του κράτους έπεσε στο 27% και εκείνο των Ταμείων ανέβηκε στο 73%. Οι ασφαλιστικοί φορείς αντιμετωπίζουν τις άμεσες ανάγκες υγείας εις βάρος των κονδυλίων που διαθέτουν για συντάξεις.
Το 1992 το 66,8% των δαπανών των φορέων κοινωνικής ασφάλισης κάλυπτε συντάξεις και το 33,2% την Υγεία. Το 2006 η σχέση αυτή είχε αλλάξει σε 59,5% και 40,5% αντιστοίχως. Η Υγεία «φορτώνει» την κοινωνική ασφάλιση με συνεχώς μεγαλύτερα έξοδα εις βάρος των συντάξεων. Η κατάσταση αυτή δεν είναι βιώσιμη και η συνέχισή της θα οδηγήσει σε κοινωνικές εκρήξεις. Η αδυναμία των Ταμείων να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες (για πολλούς λόγους) ανάγκες είναι εμφανής και επιτείνεται από τη διαχειριστική τους ανεπάρκεια και την εισφοροδιαφυγή που φθάνει το 30%. Η πρώτη επίπτωση είναι μια αυτοτροφοδοτούμενη «φούσκα χρεών». Τα Ταμεία χρεώνουν τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς παροχής υπηρεσιών (π.χ. νοσοκομεία), οι οποίοι, με τη σειρά τους, χρεώνουν τους προμηθευτές τους και τελικά διογκώνουν το δημόσιο χρέος με τις κατά καιρούς «ρυθμίσεις» χρεών. Καθώς η δημόσια χρηματοδότηση μειώνεται, αυξάνεται, αναπόφευκτα, η ιδιωτική δαπάνη, που έχει ήδη φθάσει το 46% της συνολικής δαπάνης Υγείας. Η Ελλάδα κατέχει το αμφιλεγόμενο «προνόμιο» της χώρας με τη μεγαλύτερη ιδιωτική δαπάνη και, κατ΄ επέκταση, τον ισχυρότερο ιδιωτικό τομέα Υγείας στην Ευρώπη.
Η χρηματοδότηση ενός δημόσιου συστήματος Υγείας που στοχεύει σε καθολική κάλυψη του πληθυσμού, όπως το ελληνικό ΕΣΥ, δεν μπορεί να γίνεται πλέον μόνο από τις εισφορές των εργαζομένων. Απαιτείται, συνεπώς, στροφή σε μια Εθνική Ασφάλιση Υγείας, με χρηματοδότηση από φορολογικά έσοδα στο σύνολο του ΑΕΠ. Η κατάργηση των ταμείων Υγείας και, φυσικά, και των ασφαλιστικών εισφορών θα έχει σημαντικές θετικές δευτερογενείς συνέπειες για το σύνολο της οικονομίας. Η ελάφρυνση των εργαζομένων θα ενισχύσει την ιδιωτική κατανάλωση σε περίοδο επαπειλούμενης ύφεσης. Η ελάφρυνση των εργοδοτών θα ενισχύσει σημαντικά τη χειμαζόμενη ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας. Και στις δύο περιπτώσεις τα «χαμένα» έσοδα από εισφορές θα επιστρέψουν, εν μέρει, ως φορολογία εισοδήματος και κερδών. Στην τυχόν ένσταση για δυσκολίες αύξησης της φορολογίας, να θυμίσουμε ότι η Ελλάδα έχει τη χαμηλότερη (17%) πραγματική φορολογία των επιχειρήσεων στην ΕΕ και ότι φοροδιαφεύγουν εισοδήματα 70-80 δισ. ευρώ ετησίως. Μια πραγματική ασφαλιστική μεταρρύθμιση, τουλάχιστον στην Υγεία, απαιτεί μεταρρύθμιση του συνολικού μας φορολογικού συστήματος, με φορολόγηση του συνολικού εισοδήματος από εργασία και κεφάλαιο στις γραμμές που ανέπτυξε και ο κ. Γ. Παπανδρέου στην ομιλία του στην Εκθεση της Θεσσαλονίκης.
Advertisements

Ετικέτες:

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: